W poniedziałek, 31 sierpnia 2026 roku, Warszawa pożegna Wandę Traczyk-Stawską – uczestniczkę Powstania Warszawskiego, żołnierkę Armii Krajowej, psycholożkę i wieloletnią działaczkę społeczną. Bohaterka Powstania zmarła 18 sierpnia, w wieku 99 lat.
Uroczystości pogrzebowe rozpoczną się o godz. 13.30 Mszą Świętą w Bazylice Świętego Krzyża przy Krakowskim Przedmieściu. Następnie urna z prochami Wandy Traczyk-Stawskiej zostanie odprowadzona na Cmentarz Ewangelicko-Augsburski przy ul. Młynarskiej, gdzie spocznie w grobie rodzinnym. Uroczystości na cmentarzu zaplanowano na około godz. 15.00.
Wanda Traczyk-Stawska urodziła się 7 kwietnia 1927 roku w Warszawie. W czasie okupacji działała w Szarych Szeregach. Podczas Powstania Warszawskiego, jako żołnierka Armii Krajowej, walczyła w Śródmieściu i na Powiślu. Była łączniczką i strzelcem w Oddziale Osłonowym Wojskowych Zakładów Wydawniczych Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Posługiwała się pseudonimami „Pączek” i „Atma”. We wrześniu 1944 roku została ranna, jednak pozostała w szeregach oddziału aż do kapitulacji. Za swoją służbę została odznaczona m.in. Krzyżem Walecznych.
Po upadku Powstania trafiła do niemieckiej niewoli. Została wywieziona do Stalagu 344 Lamsdorf w Łambinowicach. Po wojnie wróciła do Polski i ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. Przez wiele lat pracowała jako nauczycielka w szkołach specjalnych.
Jej działalność nie zakończyła się jednak wraz z wojną. Przez kolejne dekady była jedną z najważniejszych osób zabiegających o zachowanie pamięci o ofiarach Powstania Warszawskiego. Szczególnie mocno angażowała się w działalność na rzecz Cmentarza Powstańców Warszawy na Woli, gdzie spoczywają dziesiątki tysięcy ofiar Powstania – w ogromnej większości cywilów. Była także inicjatorką powstania Izby Pamięci przy Cmentarzu Powstańców Warszawy, którą nazywała swoją „ostatnią misją”.
Za swoją działalność została uhonorowana m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski. Była również Honorową Obywatelką Warszawy. Przez lata pozostawała jednym z najbardziej rozpoznawalnych głosów środowiska Powstańców Warszawskich.
Jej odejście oznacza koniec pewnej epoki. Wanda Traczyk-Stawska była nie tylko świadkiem historii, ale także osobą, która przez całe życie zabiegała o to, by historia Warszawy nie została zapomniana. Jej charakterystyczny głos, bezpośredniość i ogromne przywiązanie do miasta sprawiły, że dla wielu warszawiaków stała się symbolem pamięci o Powstaniu i odpowiedzialności za przyszłość.
31 sierpnia Warszawa pożegna swoją bohaterkę.
Plan uroczystości:
- 13.30 – Msza Święta w Bazylice Świętego Krzyża, Krakowskie Przedmieście 3
- około 15.00 – uroczystości pogrzebowe i odprowadzenie urny
- Cmentarz Ewangelicko-Augsburski, ul. Młynarska 54/58 w Warszawie.
