REDAKCJA

REKLAMA

POLITYKA PRYWATNOŚCI

Pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego wpisane do rejestru zabytków

Strona główna Informacje Pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego wpisane do rejestru zabytków

– Podjąłem decyzję o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego położonego w Warszawie przy ul. Kijowskiej 14A z uwagi na zachowane wartości historyczne i naukowe – informuje Jakub Lewicki, mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków.

Budynek przy ul. Kijowskiej 14 A (wcześniej ul. Wołowa 44) stanowił pierwotnie końcowy fragment wydłużonego budynku dawnego Dworca Terespolskiego, stanowiącego jeden z najważniejszych obiektów kolei żelaznej Warszawsko-Terespolskiej. Obecnie jest niewielkim wolnostojącym obiektem założonym na planie zbliżonym do prostokąta.

Historia budynku sięga lat 60. XIX w. Po otrzymaniu koncesji rządowej Leopold Kronenberg powołał Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Terespolskiej (1864), która łączyła w pierwszym etapie warszawską Pragę z Siedlcami, a następnie z Terespolem i Brześciem, skąd możliwa była dalsza komunikacja w kierunku Moskwy. Wszystkie dworce na pierwszym odcinku trasy zostały wzniesione w latach 1866-1867, wg projektów Alfonsa Kropiwnickiego. Dworzec Terespolski (zwany także Brzeskim) stanowił najważniejszą i najbardziej reprezentacyjną realizację całej linii kolejowej. Kamień węgielny pod budowę dworca został uroczyście wmurowany 18 maja 1866 r., a trasę oddano do użytku w październiku 1866 r. W tym czasie oprócz budynku dworca wzniesiono również szereg budynków technicznych i gospodarczych, zakładów naprawczych taboru kolejowego, magazynów i budynków mieszkalnych dla pracowników kolei.

Dworzec został przebudowany w 1890 r. wg proj. W. Łuby. Obejmowała ona powiększenie sali pasażerskiej i doposażenie jej w dodatkowe zaplecze techniczne. W czasie I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie dokonały zniszczeń infrastruktury kolejowej, w tym również warszawskich dworców kolejowych. Dworzec Terespolski został spalony, część ścian wysadzono w powietrze. Po 1918 r., wraz z odbudową budynku został on przemianowany na Dworzec Wschodni.

W 1939 r. budynek został poważnie uszkodzony w czasie niemieckiego bombardowania, pozostawał on jednak użytkowany jako stacja Banhhof Warschau Ost, stanowiąca część struktury niemieckiej kolei Ostbahn. W 1944 r., po nieudanych próbach opanowania budynku przez żołnierzy Powstania Warszawskiego dworzec został wysadzony w powietrze przez okupantów. Na skutek wybuchów budynek i przylegające do niego zabudowania został w kilku miejscach całkowicie zniszczone, zachowały się natomiast elewacja frontowa korpusu głównego (północna), osłabione partie ściany południowej i ścian bocznych, zniszczeniu uległ natomiast dach, większość stropów i wyposażenie. Po wojnie zdecydowano się na rozbiórkę pozostałości dworca pozostawiając niewielki fragment wschodniego ryzalitu. Wykorzystano wówczas ścianę frontową i trzy fragmenty ścian poprzecznych, uzupełniono brakujące fragmenty murów i przekryto budynek dachem płaskim. Obiekt pozbawiony został części dekoracji architektonicznych. W czasie okupacji lub zaraz po zakończeniu II wojny światowej pod budynkiem wybudowano schron przeciwlotniczy. Pod koniec l. 60. XX w. wykonano nowy układ torowy stacji Warszawa Wschodnia, nasyp kolejowy i wzniesiono nowy budynek dworca. Pozostałości dawnego dworca krótko pełniły funkcję siedziby orkiestry kolejowej, a w l. 70. XX w. rozlewni wód mineralnych Przedsiębiorstwa Wagonów Sypialnych „Wars”. W l. 90. XX w. budynek został wynajęty na punkt skupu surowców wtórnych, funkcję tę pełni do chwili obecnej./p>

fot. Wikipedia / autor nieznany / źródło: R. Marcinkowski, Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy

Budynek przy ul. Kijowskiej 14 A posiada znaczną wartość historyczną jako pozostałość jednego z najważniejszych dworców kolejowych dziewiętnastowiecznej Warszawy, tym samym jest też cennym świadectwem rozwoju przestrzennego miasta oraz kolejnictwa na terenie Królestwa Polskiego, a przede wszystkim Drogi Żelaznej Kolei Warszawsko-Terespolskiej. Jednocześnie jest to jeden z nielicznych reliktów zabudowy kolejowej o dziewiętnastowiecznym rodowodzie w tej części miasta. Budowa dworca i uruchomienie linii kolejowej na wschód stanowiło ważne wydarzenie w życiu miasta, co znajduje odzwierciedlenie w ówczesnej prasie oraz ikonografii: złożenie kamienia węgielnego i prace budowlane udokumentował znany warszawski fotograf Maksymilian Fajans. Pozostałości dworca kolejowego wiążą się z ważnymi postaciami epoki – bankierem i finansistą baronem Leonem Kronenbergiem, architektem i jednym z budowniczych teatru Narodowego Alfonsem Kropiwnickim czy inż. Tadeuszem Chrzanowskim będącym m.in. kierownikiem budowy Mostu Kierbedzia. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż dworzec ten stanowił ważny punkt strategiczny w czasie I i II wojny światowej, a jego zniszczenie w 1944 r. wiąże się z walkami prowadzonymi w czasie Powstania Warszawskiego. Wartość naukowa budynku wynika jego z warstwy materialnej, m.in. technologii wykonania, użytych materiałów budowlanych i ich opracowania, jak również rozwiązań technicznych i funkcjonalnych cechujących architekturę II połowy XIX w. Stanowi on również ważny przyczynek do badań kolejnictwa w Królestwie Polskim oraz architektury kolejowe

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

Koniec SUPERSAMU na placu UNII Lubelskiej

W Sylwestra po niespełna dekadzie ostatni klienci będą mogli zrobić zakupy w Supersamie. Sklep po piędziesięcu latach znika całkowicie z placu...

Świąteczna iluminacja w Warszawie

Świąteczna iluminacja rozbłyśnie na Starym Mieście i Trakcie Królewskim w najbliższy sobotni wieczór. We wszystkie grudniowe weekendy oraz w czasie świąt,...

Od Służewa do Szpiegowa: osiedle Służew nad Dolinką

Służew nad Dolinką to bez wątpienia jedno z najbardziej wyjątkowych osiedli w Warszawie, mimo że niemal identyczne bloki znaleźć można...

Świąteczne atrakcje w Domach Towarowych Wars Sawa Junior

Domy Towarowe Wars Sawa Junior wielu warszawiakom i turystom odwiedzającym stolicę w grudniu kojarzą się z gorączką przedświątecznych przygotowań. W tym...

Cushman & Wakefield skomercjalizuje flagowy projekt STRABAG Real Estate

Firma doradcza Cushman & Wakefield została wybrana wyłącznym agentem odpowiedzialnym za komercjalizację części biurowej kompleksu Upper One w Warszawie....

Nowe rowery Veturilo już na wiosnę

Z warszawskich ulic zniknęły już rowery Veturilo, z których skorzystało w tym sezonie prawie 4 mln osób....

Polecane

Od Służewa do Szpiegowa: osiedle Służew nad Dolinką

Służew nad Dolinką to bez wątpienia jedno z najbardziej wyjątkowych osiedli w Warszawie, mimo że niemal identyczne bloki znaleźć można...

Świąteczne atrakcje w Domach Towarowych Wars Sawa Junior

Domy Towarowe Wars Sawa Junior wielu warszawiakom i turystom odwiedzającym stolicę w grudniu kojarzą się z gorączką przedświątecznych przygotowań. W tym...

#LatowBrowarach2022 wystawa zdjęć laureatów konkursu.

Lato już za nami, dlatego zapraszamy na wystawę 14 najlepszych zdjęć wykonanych podczas konkursu „Lato w Browarach”. Uczestnicy zgłosili za pośrednictwem...

Wystawy, koncerty, targi i inne wydarzenia. Jesień w Centrum Praskim Koneser to wiele wyjątkowych atrakcji

Wystawa prac Wojciecha Siudmaka, podróż do krainy Reksia, Praskie Dni Seniora czy Targowisko Sztuki. W październiku i listopadzie Centrum Praskie Koneser...

Na piechotę po Warszawie

W soboty 17 i 24 września wczesnym popołudniem odbędą się spacery po Warszawie zorganizowane przez centrum handlowe Westfield Arkadia oraz Galerię...

XII Warszawskie Targi Mieszkaniowe Dom 2022

Już w następny weekend (17-18.09.2022 ) w Pałacu Kultury i Nauki odbędą się Warszawskie Targi Mieszkaniowe DOM 2022. To już...