SERWIS O ŻYCIU W PRZESTRZENI MIEJSKIEJ I ARCHITEKTURZE

REDAKCJA

REKLAMA

Pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego wpisane do rejestru zabytków

Strona główna Informacje Pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego wpisane do rejestru zabytków

– Podjąłem decyzję o wpisie do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego pozostałości dawnego Dworca Terespolskiego położonego w Warszawie przy ul. Kijowskiej 14A z uwagi na zachowane wartości historyczne i naukowe – informuje Jakub Lewicki, mazowiecki wojewódzki konserwator zabytków.

Budynek przy ul. Kijowskiej 14 A (wcześniej ul. Wołowa 44) stanowił pierwotnie końcowy fragment wydłużonego budynku dawnego Dworca Terespolskiego, stanowiącego jeden z najważniejszych obiektów kolei żelaznej Warszawsko-Terespolskiej. Obecnie jest niewielkim wolnostojącym obiektem założonym na planie zbliżonym do prostokąta.

Historia budynku sięga lat 60. XIX w. Po otrzymaniu koncesji rządowej Leopold Kronenberg powołał Towarzystwo Drogi Żelaznej Warszawsko-Terespolskiej (1864), która łączyła w pierwszym etapie warszawską Pragę z Siedlcami, a następnie z Terespolem i Brześciem, skąd możliwa była dalsza komunikacja w kierunku Moskwy. Wszystkie dworce na pierwszym odcinku trasy zostały wzniesione w latach 1866-1867, wg projektów Alfonsa Kropiwnickiego. Dworzec Terespolski (zwany także Brzeskim) stanowił najważniejszą i najbardziej reprezentacyjną realizację całej linii kolejowej. Kamień węgielny pod budowę dworca został uroczyście wmurowany 18 maja 1866 r., a trasę oddano do użytku w październiku 1866 r. W tym czasie oprócz budynku dworca wzniesiono również szereg budynków technicznych i gospodarczych, zakładów naprawczych taboru kolejowego, magazynów i budynków mieszkalnych dla pracowników kolei.

Dworzec został przebudowany w 1890 r. wg proj. W. Łuby. Obejmowała ona powiększenie sali pasażerskiej i doposażenie jej w dodatkowe zaplecze techniczne. W czasie I wojny światowej wycofujące się wojska rosyjskie dokonały zniszczeń infrastruktury kolejowej, w tym również warszawskich dworców kolejowych. Dworzec Terespolski został spalony, część ścian wysadzono w powietrze. Po 1918 r., wraz z odbudową budynku został on przemianowany na Dworzec Wschodni.

W 1939 r. budynek został poważnie uszkodzony w czasie niemieckiego bombardowania, pozostawał on jednak użytkowany jako stacja Banhhof Warschau Ost, stanowiąca część struktury niemieckiej kolei Ostbahn. W 1944 r., po nieudanych próbach opanowania budynku przez żołnierzy Powstania Warszawskiego dworzec został wysadzony w powietrze przez okupantów. Na skutek wybuchów budynek i przylegające do niego zabudowania został w kilku miejscach całkowicie zniszczone, zachowały się natomiast elewacja frontowa korpusu głównego (północna), osłabione partie ściany południowej i ścian bocznych, zniszczeniu uległ natomiast dach, większość stropów i wyposażenie. Po wojnie zdecydowano się na rozbiórkę pozostałości dworca pozostawiając niewielki fragment wschodniego ryzalitu. Wykorzystano wówczas ścianę frontową i trzy fragmenty ścian poprzecznych, uzupełniono brakujące fragmenty murów i przekryto budynek dachem płaskim. Obiekt pozbawiony został części dekoracji architektonicznych. W czasie okupacji lub zaraz po zakończeniu II wojny światowej pod budynkiem wybudowano schron przeciwlotniczy. Pod koniec l. 60. XX w. wykonano nowy układ torowy stacji Warszawa Wschodnia, nasyp kolejowy i wzniesiono nowy budynek dworca. Pozostałości dawnego dworca krótko pełniły funkcję siedziby orkiestry kolejowej, a w l. 70. XX w. rozlewni wód mineralnych Przedsiębiorstwa Wagonów Sypialnych „Wars”. W l. 90. XX w. budynek został wynajęty na punkt skupu surowców wtórnych, funkcję tę pełni do chwili obecnej./p>

fot. Wikipedia / autor nieznany / źródło: R. Marcinkowski, Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy

Budynek przy ul. Kijowskiej 14 A posiada znaczną wartość historyczną jako pozostałość jednego z najważniejszych dworców kolejowych dziewiętnastowiecznej Warszawy, tym samym jest też cennym świadectwem rozwoju przestrzennego miasta oraz kolejnictwa na terenie Królestwa Polskiego, a przede wszystkim Drogi Żelaznej Kolei Warszawsko-Terespolskiej. Jednocześnie jest to jeden z nielicznych reliktów zabudowy kolejowej o dziewiętnastowiecznym rodowodzie w tej części miasta. Budowa dworca i uruchomienie linii kolejowej na wschód stanowiło ważne wydarzenie w życiu miasta, co znajduje odzwierciedlenie w ówczesnej prasie oraz ikonografii: złożenie kamienia węgielnego i prace budowlane udokumentował znany warszawski fotograf Maksymilian Fajans. Pozostałości dworca kolejowego wiążą się z ważnymi postaciami epoki – bankierem i finansistą baronem Leonem Kronenbergiem, architektem i jednym z budowniczych teatru Narodowego Alfonsem Kropiwnickim czy inż. Tadeuszem Chrzanowskim będącym m.in. kierownikiem budowy Mostu Kierbedzia. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż dworzec ten stanowił ważny punkt strategiczny w czasie I i II wojny światowej, a jego zniszczenie w 1944 r. wiąże się z walkami prowadzonymi w czasie Powstania Warszawskiego. Wartość naukowa budynku wynika jego z warstwy materialnej, m.in. technologii wykonania, użytych materiałów budowlanych i ich opracowania, jak również rozwiązań technicznych i funkcjonalnych cechujących architekturę II połowy XIX w. Stanowi on również ważny przyczynek do badań kolejnictwa w Królestwie Polskim oraz architektury kolejowe

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

Dzielnica odmówiła zgody na wycinkę 3200 drzew. Kolej się odwołała

PKP PLK odwołała się od decyzji dzielnicy, która nie wyraziła zgody na wycinkę 3200 drzew w sąsiedztwie warszawskich Odolan. Co dalej...

Budowa metra na Bródnie – ruszyły prace tunelowe

TBM Maria zakończyła pracę, a TBM Anna rozpoczęła drążenie ostatniego 650-metrowego fragmentu wschodniego odcinka linii M2.  Tymczasem w...

Henryk Jerzy Chmielewski nie żyje

- Nie żyje Henryk Jerzy Chmielewski, Papcio Chmiel, autor najbardziej znanej polskiej serii komiksowej, „tata” Tytusa, powstaniec warszawski, polski patriota. Był...

Mural na 100. rocznicę urodzin Krzysztofa Kamila Baczyńskiego

W stulecie urodzin jednego z patronów roku 2021, Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Narodowe Centrum Kultury odsłoniło mural poświęcony jego pamięci. 

Skyliner z pozwoleniem na użytkowanie

  Jeden z najwyższych biurowców w Warszawie - Skyliner - należący do...

Apartamenty na Wilczej 19 gotowe do zamieszkania

Deweloper RealCo, działający od 2010 roku na polskim rynku nieruchomości, zakończył rewitalizację XIX-wiecznej kamienicy w sercu warszawskiego Śródmieścia. Wszystkie apartamenty były...

Polecane

Zimowe szaleństwo na Pradze. Piruet zaprasza na lodowisko do Konesera

W świątecznej scenerii Placu Konesera pojawiło się lodowisko na świeżym powietrzu, które będzie otwarte aż do końca lutego. Podczas  przerwy świątecznej...

Wydruki zdjęć Warszawy

Przez lata fotografowaliśmy rosnącą panoramę Warszawy. Zebraliśmy pokaźną kolekcję fotografii stolicy, a teraz chcielibyśmy zaoferować najlepsze zdjęcia w postaci wydruków...

Rozpoczyna się Artystyczna Jesień w praskim Koneserze. Kilkaset wydarzeń dla dzieci i dorosłych.

Przed nami Artystyczna Jesień w Centrum Praskim Koneser, podczas której można będzie bezpłatnie uczestniczyć w wielu wydarzeniach. Do końca roku na...

Tulipan House – aplikacja dla najemcy przyszłością biurowców?

Wyobraź sobie, że w poniedziałek rano wchodzisz do biurowca, w którym pracujesz. Co czujesz? Czy jest to miejsce, o którym możesz powiedzieć,...

Zakończyło się Lato Konesera – cykl wakacyjnych imprez kulturalno-rozrywkowego centrum stolicy

Lato Konesera było niezwykle popularne wśród mieszkańców Warszawy i turystów. W ramach cyklu, zorganizowanego na terenie Centrum Praskiego Koneser od początku...

Wolskie Rotundy według Danuty Karsten

Danuta Karsten stworzyła w Warszawie niezwykle spektakularną instalację w Wolskich Rotundach, na terenie byłej gazowni, zatytułowaną „Stałość w ulotności”.