Przygotowywany jest największy w historii Polski program rozbudowy kolei. Zakłada on skrócenie czasu przejazdu między największymi miastami kraju do maksymalnie 3,5 godziny, a podróż z Warszawy do Krakowa, Poznania czy Wrocławia ma trwać nie dłużej niż 100 minut. Docelowo każdy powiat ma uzyskać bezpośredni lub pośredni dostęp do systemu kolei dalekobieżnej.
Program Zintegrowanej Sieci Kolejowej (ZSK) realizowany jest na zlecenie Ministerstwo Infrastruktury przez spółkę Centralny Port Komunikacyjny we współpracy z PKP Polskie Linie Kolejowe. Projekt stanowi element strategicznych inwestycji infrastrukturalnych państwa.
ZSK obejmuje nowe inwestycje kolejowe, które mają uzupełnić luki infrastrukturalne po 2035 r., gdy zakończona zostanie budowa tzw. linii „Y” łączącej Warszawę, nowe lotnisko, Łódź, Poznań i Wrocław. Program ma stanowić długoterminowy, spójny plan rozwoju kolei, wypracowany przy udziale ekspertów, samorządów, branży logistycznej oraz przedstawicieli sektora bezpieczeństwa.
W ramach projektu przeanalizowano ok. 8 tys. km potencjalnych nowych linii kolejowych. W konsultacjach prowadzonych we wszystkich 16 województwach uczestniczyło niemal 800 przedstawicieli ponad 100 instytucji, w tym samorządowcy, przewoźnicy, środowiska akademickie i organizacje społeczne. Do procesu włączono również 42 podmioty z sektora logistyki, 12 instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo państwa oraz rządowe ośrodki analityczne.
Współpraca z nauką i wojskiem
Warianty planowanych inwestycji były konsultowane m.in. z przedstawicielami Ministerstwa Obrony Narodowej, Sztabu Generalnego oraz Dowództwa Operacyjnego Sił Zbrojnych, w kontekście infrastruktury podwójnego zastosowania (dual use) i bezpieczeństwa państwa. Projekt wspierają także eksperci z ośrodków badawczych i instytutów zajmujących się rozwojem regionalnym oraz analizą geopolityczną.
Nadzór merytoryczny nad opracowaniem docelowego wariantu inwestycji sprawuje Rada Naukowa ZSK, w skład której wchodzi 19 ekspertów reprezentujących czołowe polskie uczelnie i instytuty badawcze. Specjalizują się oni m.in. w transporcie, logistyce, modelowaniu ruchu, ekonomii oraz planowaniu przestrzennym.
Specjalistyczne narzędzia planistyczne
Do oceny poszczególnych wariantów wykorzystywane są autorskie narzędzia: Pasażerski Model Transportowy (PMT) oraz Towarowy Model Transportowy (TMT). Systemy te opierają się na danych statystycznych i badaniach socjologicznych, pozwalając prognozować rozwój ruchu drogowego, kolejowego i lotniczego.
Szczegółowy plan rozbudowy sieci kolejowej, obejmujący kilka tysięcy kilometrów nowych tras, ma zostać ogłoszony jeszcze w tym roku.
Horyzontalny Rozkład Jazdy
Równolegle prowadzone są prace nad Horyzontalnym Rozkładem Jazdy (HRJ), który ma zapewnić cykliczne, przewidywalne i skoordynowane połączenia. Oprócz pociągów dużych prędkości na linii „Y” przewidziano możliwość uruchomienia regionalnych ekspresów obsługujących miasta średniej wielkości, takie jak Kalisz czy Sieradz, a także mniejsze ośrodki.
W warsztatach dotyczących HRJ wzięło udział 157 ekspertów reprezentujących samorządy, organizatorów transportu regionalnego i aglomeracyjnego oraz instytucje centralne. Zgłoszono łącznie ponad 2,5 tys. uwag i propozycji, w tym ok. 1,8 tys. w ramach konsultacji publicznych.
Nowe linie i rekordowe nakłady
Trwa budowa szybkiej linii kolejowej z Warszawy przez Łódź do Poznania i Wrocławia o łącznej długości 480 km, przystosowanej do prędkości do 350 km/h. Rządowy program modernizacji obejmuje łącznie 12 tys. km linii kolejowych. Do 2032 r. zaplanowano wydatki na poziomie 180 mld zł.
Więcej pasażerów na kolei
Celem inwestycji jest zwiększenie udziału kolei w przewozach pasażerskich. Obecnie statystyczny mieszkaniec Polski odbywa niespełna 12 podróży koleją rocznie, przy średniej unijnej wynoszącej 18. Docelowo wskaźnik ten ma wzrosnąć do 20 podróży rocznie na osobę.
Założeniem projektu jest, aby na kluczowych trasach ponad dwie trzecie pasażerów wybierało kolej jako podstawowy środek transportu.
