Na początku 2026 roku na Placu marsz. J. Piłsudskiego w Warszawie rozpoczął się kolejny etap przygotowań do odbudowy Pałacu Saskiego, Pałacu Brühla oraz kamienic przy ul. Królewskiej. Ogrodzenie i oczyszczenie terenu dawnego Pałacu Brühla umożliwi przeprowadzenie szeroko zakrojonych badań archeologicznych, które obejmą obszar ponad 8 tys. m² i będą pierwszymi takimi pracami w tym miejscu od zakończenia II wojny światowej.
Mimo zimowych warunków atmosferycznych inwestycja realizowana w północno-zachodniej części Placu Piłsudskiego wkroczyła w nową fazę. Zmieniono przebieg ogrodzenia tak, aby objąć cały docelowy obszar odbudowy Pałacu Brühla oraz teren dawnych kamienic przy ul. Królewskiej 6, 8 i 10/12. Obszar prac ograniczają ulice Wierzbowa i Fredry oraz Ogród Saski.
Realizacja robót była możliwa po uzyskaniu wymaganych decyzji administracyjnych. Spółka Pałac Saski sp. z o.o. otrzymała m.in. decyzję środowiskową Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie oraz decyzję lokalizacyjną wydaną 21 stycznia 2026 r. przez Wojewodę Mazowieckiego.
Gospodarka zielenią i ochrona przyrody
Zgodnie z wydanymi decyzjami rozpoczęto prace związane z usunięciem zieleni kolidującej z planowaną inwestycją i przyszłymi badaniami archeologicznymi. Wspólnie z dendrologami ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego wytypowano do usunięcia głównie klony, lipy, brzozy oraz pojedyncze drzewa owocowe i grupy krzewów. Żadne z nich nie posiadało statusu pomnika przyrody.
Szczególną ochroną objęto natomiast 12 dębów rosnących w Alei Drzew Pamięci, które zostaną przesadzone w kolejnym etapie prac. Działania te wpisują się w politykę ochrony środowiska prowadzoną przez spółkę Pałac Saski, obejmującą także obowiązek wykonania nasadzeń zastępczych w stosunku 1:1. Całość prac odbywa się pod stałym nadzorem przyrodniczym, w tym ornitologicznym i chiropterologicznym.
Przygotowania do II etapu badań archeologicznych
Już wiosną 2026 r. na oczyszczony teren wkroczą archeolodzy, którzy rozpoczną drugi etap badań wykopaliskowych. Prace będą prowadzone warstwowo, pod nadzorem saperów, z uwagi na możliwość natrafienia na niewybuchy. Badania pozwolą na dalsze poznanie historii Pałacu Brühla oraz materiałów i technik użytych do jego budowy.
Poprzednie wykopaliska na dziedzińcu Pałacu Brühla przyniosły blisko 10 tys. zinwentaryzowanych obiektów, w tym fragment elewacji Zamku Królewskiego z tablicą fundacyjną króla Augusta III oraz elementy rzeźbiarskie znane dziś z Ogrodu Saskiego. Nowe odkrycia mają kluczowe znaczenie dla procesu wiernej odbudowy historycznej tkanki architektonicznej.
Historia miejsca
Pałac Brühla, przebudowany w latach 30. XX wieku według projektu Bohdana Pniewskiego na siedzibę Ministerstwa Spraw Zagranicznych, był jedną z najcenniejszych rezydencji Warszawy. Zniszczony przez Niemców pod koniec II wojny światowej, przez dekady pozostawał nieodbudowany mimo licznych inicjatyw podejmowanych już od 1946 roku. Obecnie proces jego przywracania, wraz z odbudową Pałacu Saskiego i kamienic przy ul. Królewskiej, stanowi jeden z najważniejszych projektów rekonstrukcyjnych w centrum stolicy.
