REDAKCJA

REKLAMA

POLITYKA PRYWATNOŚCI

Modernizm, socrealizm… socmodernizm, postmodernizm Kraków odkryty na nowo!

Strona główna Kultura Modernizm, socrealizm... socmodernizm, postmodernizm Kraków odkryty na nowo!

Modernizm, socrealizm, socmodernizm, postmodernizm. Przewodnik po architekturze Krakowa XX wieku” – to pierwszy przewodnik po Krakowie, który zamiast oprowadzać nas po utartych szlakach turystycznych przenosi nas w świat architektonicznych nowoczesnych stylów. Już pierwsze spotkanie z książką może przekonać nawet najwybredniejszego fana architektury, że nie wszystkie drogi prowadzą na Wawel.

Ponad dwie dekady temu Andrzej Sikorowski i Grzegorz Turnau śpiewali “Nie przenoście nam stolicy do Krakowa”…

Najnowsza książka Instytutu Architektury utwierdza nas tylko w przekonaniu, że dawna stolica Polski, to nie tylko zabytki znane z czasów Jagiellonów, ale również znakomita architektura z XX wieku. Podróż wytyczona przez autorów przewodnika może być nie tylko interesującą wycieczką po Krakowie jakiego nie znacie, ale przede wszystkim po architekturze, której nie powstydziłoby się żadne miasto w Polsce, a nawet na świecie.

fot. Henryk Hermanowicz/Archiwum Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – cyfrowy ThesaurusKino Kijów, budowane w latach 1962-1967, na drugim planie hotel Cracovia

Jeszcze kilka lat temu architektoniczna spuścizna z czasów peerelu nie cieszyła się zbytnią sympatią Polaków. Potwierdzeniem tego są losy choćby warszawskiego Supersamu, czy kina Moskwa, które wyburzono prawie trzy dekady temu w Warszawie. Rozebrane budynki zastępowano często wątpliwej jakości budowlami, które powoli ustępują miejsca nowym inwestycjom.

Podobne losy miał podzielić krakowski hotel Cracovia. Modernistyczny budynek wybudowano w latach 1960–1965 według projektu Witolda Cęckiewicza dla Polskiego Biura Podróży „Orbis”. Zespół hotelu „Cracovia” i kina „Kijów” został wpisany do rejestru zabytków w 2016. Do 2011 należał do Grupy Hotelowej Orbis. Od 2016 własność Muzeum Narodowego w Krakowie.

Gmach udało się ocalić przed wyburzeniem, a niedawno rozpisano konkurs architektoniczny na jego modernizację. W dawnynym hotelu mieścić ma się Muzeum Architektury i Designu.

Ale autorzy książki poza wytyczeniem tras archispacerów po Krakowie snują wciągającą opowieść stuletnich zmagań architektów i urbanistów.

Prowadzą Czytelnika przez skomplikowane i burzliwe dyskusje architektów nad rozwojem Krakowa i jego dynamicznymi zmianami, które przyszły z XX wiekiem. Już w pierwszej dekadzie ubiegłego wieku miasto przestało się mieścić się w obrębie historycznego centrum. Błyskawiczny rozwój wymusił jego rozbudowę poza murami fortecznymi wzdłuż współczesnych Alei Trzech Wieszczów.

Początki XX wieku i lata międzywojnia zapisały się w historii architektury miasta jako czasy wielkiego przełomu. Kraków stał się stolicą regionu, co potwierdzają liczne monumentalne gmachy z tego okresu zdają się ten status potwierdzać. Warto wspomnieć choćby budynek Biblioteki Jagiellońskiej, czy gmach Muzuem Narodowego.

Fot. Mach240390 , Gmach z lat 30. XX w. przy al. Mickiewicza 22 .

W przewodniku znalazły się też miejsca znane z historii powojennej Polski. Socrealistyczne gmachy wybudowane w latach 1949-1956 w Nowej Hucie m.in. Centrum Administracyjne Kombinatu, zabudowa Placu Centralnego, Teatr Ludowy.

Niektóre z nich, mieszkańcy Warszawy mogą kojarzyć z zabudową znaną z naszego miasta, choćby MDM  przy placu Konstytucji, czy Muranów. Powstały one w tym samym czasie i projektowano je w duchu socrealizmu. Ale po śmierci Stalina do łask ponownie wrócił modernizm.

Tak jak w Warszawie, równiez w Krakowie, w modernistycznym duchu budowano głównie obiekty użyteczności publicznej wspominane wcześniej kino „Kijów” (1962–1967), hotele „Cracovia” i „Forum”, kościół Matki Bożej Królowej Polski „Arka Pana”, oraz galeria wystaw BWA „Bunkier Sztuki”, a także biurowce Biprostal oraz Biprocemwap.

Dziś w Krakowie toczą się rozmowy na temat przyszłości miasta. Urbaniści i miejscy urzędnicy dyskutują m.in. na temat budowy metra czy dzielnicy z wieżowcami powyżej 150 metrów wysokości. Czy powstaną? Tego, nie wiadomo.

Kraków jest drugim pod względem wielkości miastem w Polsce i jego rozwój o kolejne dzielnice jest nieunikniony.

Przewodnik jest znakomitą lekturą dla miłośników architektury, ale również dla osób, które chcą poznać inne oblicze Krakowa, które dotąd nie gościło w wykazie turystycznych atrakcji. Takie książki jak ta potwierdzają, że po latach niełaski architektura modernistyczna, czy socrealistyczna znajdują swoje zasłużone miejsce w historii Polski.

Eseje wprowadzające do tras po nowoczesnym Krakowie napisali Michał Wiśniewski, Marta Karpińska, Dorota Leśniak-Rychlak, Dorota Jędruch, a notki o miejscach: Aneta Borowik, Kamila Twardowska, Michał Wiśniewski, Magdalena Smaga, Dorota Jędruch, Marta Karpińska.

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

Wiosna coraz bliżej. Centrum Praskie Koneser z mnóstwem różnorodnych wydarzeń

Przyciągające wystawy, kreatywne warsztaty, kulinarne doznania i jeszcze więcej rozmaitych atrakcji. Centrum Praskie Koneser w Warszawie z przytupem wita najpiękniejszą porę roku....

600 czworonogów czeka na nowy dom.

Około 600 – tyle zwierząt przebywa obecnie w Schronisku na Paluchu. Choć pochodzą z różnych miejsc, a każde ma do opowiedzenia...

ŚwiatoVida – Nowa inwestycja w sąsiedztwie Galerii Północnej!

Ruszyła sprzedaż nowej inwestycji w Warszawie! Tym razem na Białołęce, w sąsiedztwie Galerii Północnej, powstaną 2 budynki...

Jutro powrót Veturilo!Rowery miejskie wracają na ulice.

W piątek 1 marca startuje 13. sezon roweru miejskiego Veturilo. Ponad 3 tysiące rowerów, ponad 300 stacji. A...

Odwołanie z funkcji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków

Wojewoda Mazowiecki Mariusz Frankowski, na wniosek Generalnego Konserwatora Zabytków, Sekretarza Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bożeny Żelazowskiej, odwołał...

Tramwaje na Kasprzaka już od wtorku

Na budowie trasy tramwajowej na ul. Kasprzaka trwają ostatnie prace wykończeniowe. Pierwsi pasażerowie pojadą nową trasą na Woli już we wtorek,...

Polecane

Wiosna coraz bliżej. Centrum Praskie Koneser z mnóstwem różnorodnych wydarzeń

Przyciągające wystawy, kreatywne warsztaty, kulinarne doznania i jeszcze więcej rozmaitych atrakcji. Centrum Praskie Koneser w Warszawie z przytupem wita najpiękniejszą porę roku....

Bieg Na Szczyt Rondo 1 próbą generalną przed mistrzostwami świata

16 marca odbędzie się 12. edycja Biegu Na Szczyt Rondo 1, czyli kultowego biegu po schodach na 37. piętro warszawskiego biurowca...

Od Służewa do Szpiegowa: osiedle Służew nad Dolinką

Służew nad Dolinką to bez wątpienia jedno z najbardziej wyjątkowych osiedli w Warszawie, mimo że niemal identyczne bloki znaleźć można...

XIV Warszawskie Targi Mieszkaniowe Dom 2024

Już za 2 tygodnie (17-18.02.2024 ) w Pałacu Kultury i Nauki odbędą się Warszawskie Targi Mieszkaniowe DOM 2024. To już czternasta...

Po drodze do szczęścia Macieja Hamerlińskiego. Zaproszenie na spotkanie z autorem

2 lutego o godz. 19.00 na terenie Toru Wyśigów Konnych odbędzie się spotkanie z Maciejem Hamerlińskim, którego książka Po drodze...

Nagroda Architektoniczna Prezydenta Warszawy – ruszyły zgłoszenia

Biurowiec, szkoła, a może park? Od dziś warszawianki i warszawiacy mogą zgłaszać swoje ulubione miejsca i inwestycje w mieście do jubileuszowej...