Wśród współczesnych, szklanych wysokościowców stolicy gmach przy placu Powstańców Warszawy 9 zajmuje miejsce szczególne. Hotel Warszawa, znany przed wojną jako Prudential, to pierwszy polski drapacz chmur o stalowej konstrukcji, a zarazem świadek dramatycznych wydarzeń z 1944 roku i przykład udanego powrotu do przedwojennej formy architektonicznej. 17 października 2026 roku, podczas piątej edycji Nocy Wieżowców, budynek ponownie otworzy swoje podwoje dla miłośników architektury i historii miasta.
Drugi najwyższy budynek przedwojennej Europy
Budowa wieżowca rozpoczęła się na początku lat trzydziestych dwudziestego wieku na działce po dawnym Szpitalu Dzieciątka Jezus. Brytyjskie Towarzystwo Ubezpieczeń Prudential zdecydowało o wzniesieniu w Warszawie reprezentacyjnej siedziby swojego polskiego oddziału.
Projekt przygotował Marcin Weinfeld, nadając bryle uskokowy układ łączący wczesny modernizm ze stylistyką art déco, czerpiący ze wzorców ówczesnych wieżowców z Chicago i Nowego Jorku. Za nowatorską konstrukcję odpowiadali inżynierowie Wenczesław Poniż oraz profesor Stefan Bryła, pionier spawalnictwa budowlanego. Prace zrealizowała warszawska firma K. Rudzki i Spółka.
Gmach oddano do użytku w 1934 roku. Mierzył 66 metrów wysokości i liczył 16 kondygnacji naziemnych, a wraz z wieżą 17. W momencie otwarcia był najwyższym budynkiem w Polsce i drugim pod względem wysokości w Europie, zaraz po wieżowcu Boerentoren w Antwerpii. Do wzniesienia konstrukcji zużyto ponad dwa miliony cegieł, dwa tysiące ton cementu oraz półtora tysiąca ton spawanej stali.
Wielki neon, apartamenty i początki polskiej telewizji
Przed wojną budynek należał do najnowocześniejszych obiektów w kraju. Na szczycie wieży rozbłyskał potężny neon z nazwą towarzystwa ubezpieczeniowego, widoczny z wielu kilometrów. W 1936 roku na dachu zamontowano maszt nadawczy, z którego profesor Janusz Groszkowski wraz z zespołem Państwowego Instytutu Telekomunikacji przeprowadził w 1937 roku pierwsze w Polsce próbne transmisje telewizyjne.
Dolne kondygnacje przeznaczono na biura, gdzie obok polskiej centrali Prudentialu działało między innymi poselstwo Hiszpanii. Wyższe piętra zajmowały luksusowe apartamenty mieszkalne o metrażach sięgających 240 metrów kwadratowych. Lokale wyposażono w cichobieżne windy, wykończenia z jesionu i miedzi oraz oddzielne trakty komunikacyjne dla służby domowej.
Powstańcza flaga i trafienie pociskiem z moździerza Karl
Podczas II wojny światowej gmach, jako najwyższy punkt centralnej części miasta, stanowił naturalny punkt obserwacyjny i cel ostrzału. Na początku Powstania Warszawskiego budynek zdobyli żołnierze batalionu „Kiliński”. Na dachu zawisła polska flaga, która powiewała na maszcie niemal do kapitulacji zrywu.
28 sierpnia 1944 roku w wieżowiec trafił ważący dwie tony pocisk kalibru 600 mm wystrzelony z niemieckiego ciężkiego moździerza samobieżnego Karl Gerät. Moment uderzenia uwiecznił na znanej serii fotografii Sylwester „Kris” Braun. Mimo że wybuch zniszczył stropy i ściany, a budynek wyraźnie odchylił się od pionu, spawana stalowa konstrukcja Stefana Bryły wytrzymała eksplozję. Pozbawiony elewacji szkielet Prudentialu stał się jednym z najbardziej wymownych kadrów zniszczonej stolicy.
Socrealistyczna przebudowa i powrót do przedwojennej sylwetki
Między 1950 a 1954 rokiem budynek został odbudowany według projektu Marcina Weinfelda. Zgodnie z ówczesnymi wytycznymi doktryny fasadom nadano formy socrealistyczne: zlikwidowano uskokowe partie bryły, dodając attyki, pilastry i kasetony. W 1954 roku uruchomiono tu Hotel Warszawa z 260 pokojami, który przez kolejne dekady przyjmował delegacje zagraniczne, dyplomatów i artystów.
Działalność hotelu wygaszono na początku dwudziestego pierwszego wieku. Po zakupie nieruchomości przez Grupę Likus Hotele i Restauracje podjęto decyzję o gruntownej renowacji. Z elewacji zdjęto socrealistyczny wystrój z lat pięćdziesiątych, odsłaniając oryginalną strukturę i przywracając budynkowi przedwojenną, uskokową sylwetkę w stylu art déco.
Odsłonięta stal, surowy beton i taras na szóstym piętrze
Wznowienie działalności pod historyczną nazwą nastąpiło pod koniec 2018 roku. Projekt adaptacji wnętrz wyeksponował oryginalne elementy konstrukcyjne, zestawiając historyczny żelbet i stal z kamieniem, dębem, mosiądzem oraz szkłem.
W hotelu przygotowano 142 pokoje i apartamenty, w tym dwupoziomowy apartament na szesnastym piętrze z wyjściem na prywatny taras widokowy. W części gastronomicznej funkcjonują dwie restauracje prowadzone przez szefa kuchni Dariusza Barańskiego: zlokalizowana w podziemiach Restauracja Warszawska oraz przeszklona Szóstka na szóstym piętrze z zewnętrznym tarasem wychodzącym na ulicę Świętokrzyską i plac Powstańców Warszawy. W podziemiach urządzono także strefę relaksu z basenem wkomponowanym w surową strukturę fundamentów.
Przedwojenny punkt odniesienia dla współczesnych wież
W programie tegorocznej Nocy Wieżowców obok nowych szklanych biurowców i powstających inwestycji, obecność dawnego Prudentialu stanowi wyraźny punkt odniesienia do przedwojennych początków warszawskiej architektury wysokościowej. Dla gości październikowego wydarzenia będzie to okazja, by wejść do wnętrz obiektu, którego stalowy szkielet przetrwał zniszczenie miasta, i spojrzeć na centrum Warszawy z tarasu budynku o ponad dziewięćdziesięcioletniej historii.
Bilety dostępne będą od czwartku 1 października o godzinie 14:00. Zapisz się!
