SERWIS O ŻYCIU W PRZESTRZENI MIEJSKIEJ I ARCHITEKTURZE

REDAKCJA

REKLAMA

Warszawa ratuje Stare Powązki

Strona główna Informacje Warszawa ratuje Stare Powązki

Stare Powązki to najstarszy i  najbardziej znany cmentarz katolicki Warszawy. Na ratowanie dziedzictwa Powązek stolica przez ostatnie 10 lat przeznaczyła ponad 5,6 mln zł. Odrestaurowano blisko 200 nagrobków i kaplic.

W lipcu 2014 r. cmentarz, razem z pięcioma innymi nekropoliami tworzącymi zespół zabytkowych cmentarzy wyznaniowych na  Powązkach, został uznany za  pomnik historii.

Aleja Zasłużonych

Cmentarz zaprojektował Dominik Merlini – nadworny architekt króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Nekropolia, założona w 1790 r., zajmowała początkowo 2,6 ha. Była wielokrotnie powiększana. Obecnie ma powierzchnię 44 ha. Na cmentarzu zostało pochowanych milion osób, w  tym wielu znanych i  zasłużonych Polaków. Są tu groby wybitnych pisarzy, poetów, uczonych, artystów, myślicieli, lekarzy, prawników, polityków, sportowców, duchownych, przedsiębiorców i  działaczy społecznych. Na Powązkach spoczywają żołnierze powstań narodowych – od  insurekcji kościuszkowskiej do powstania warszawskiego.

To z myślą o  tych znamienitych postaciach w 1925 r. utworzono Aleję Zasłużonych. Pierwszym pochowanym w niej był pisarz i  laureat Nagrody Nobla – Władysław Reymont. Kolejni to  m.in. legendarni lotnicy Franciszek Żwirko i  Stanisław Wigura, a także światowej sławy śpiewak operowy Jan Kiepura czy poeta i satyryk Wojciech Młynarski.

Opieka miasta

Wpisana do rejestru zabytków nekropolia jest niezwykłą galerią rzeźby i małej architektury. Jest też rozległym muzeum, od 200 lat nierozerwalnie związanym z dziejami Warszawy. Cmentarz ucierpiał podczas działań wojennych i w latach późniejszych. Przyczynił się do tego także brak właściwej opieki i ochrony oraz zanieczyszczenia powietrza, na które narażona jest szczególnie najstarsza część cmentarza, położona w sąsiedztwie ruchliwych ulic Okopowej i Powązkowskiej.

Niemały udział w procesie zachowania dziedzictwa historyczno-artystycznego nekropolii ma warszawski ratusz.  Od wielu lat wspiera renowację zabytkowego cmentarza. Przeznacza w formie dotacji środki, umożliwiające prowadzenie niezbędnych prac konserwatorskich i restauratorskich. Dzięki nim udało się powstrzymać destrukcję i przywrócić wartości artystyczne wielu dziełom sztuki znajdującym się na Starych Powązkach.

Uratowano blisko 200 nagrobków i kaplic

Przez ostatnie 10 lat m.st. Warszawa przeznaczyło ponad 5,6 mln zł na ratowanie dziedzictwa Starych Powązek.

Z tej sumy ponad 2,7 mln zł wydano na kompleksową konserwację 197 pomników nagrobnych i kaplic. Na remont zabytkowego muru cmentarza od strony ulic Smętnej, Ostroroga, Powązkowskiej, Okopowej, Spokojnej i Wawrzyszewskiej przeznaczono ponad 2,8 mln zł. Jedną z bardziej widowiskowych była konserwacja bramy św. Honoraty z 1915 r., dzieła warszawskiego rzeźbiarza Leopolda Wasilkowskiego.

Konserwacja zabytków trwa

W 2020 roku miasto kwotą 200 tys. zł wsparło ratowanie 18 kolejnych zabytków. W trakcie prac oczyszczono je metodami konserwatorskimi z warstw czarnej smolistej patyny, soli i mikroorganizmów, które są przyczyną postępującej korozji kamienia. Następnie, po uzupełnieniu ubytków, spękań i innych zniszczeń, obiekty zostały zaimpregnowane. Powierzchnia ochronna zabezpieczy je przed niszczącym działaniem czynników atmosferycznych i zanieczyszczeń powietrza. W trakcie prac uczytelniono także napisy i inskrypcje na pomnikach i tablicach nagrobnych oraz poddano pełnej konserwacji ogrodzenia oraz pozostałe dekoracyjne elementy nagrobków wykonane z metalu.

Przykładowe prace konserwatorów

Jednym z uratowanych w 2020 roku cennych zabytków jest nawiązujący do antycznej steli kamienny nagrobek Stanisława Węgrzeckiego – prezydenta Warszawy (w latach 1807-15), zmarłego w 1845 r.

W niszy steli umieszczone jest marmurowe popiersie prezydenta dłuta znanego rzeźbiarza polskiego klasycyzmu Jakuba Tatarkiewicza. Jego twórczość ukształtowała się pod wpływem jednego z głównych reprezentantów neoklasycyzmu – Bertela Thorvaldsena, u którego pobierał nauki w Akademii św. Łukasza w Rzymie. Pomnik znajduje się w kwaterze nr 15, w pierwszym rzędzie, blisko bramy św. Honoraty.

Konserwacji poddano także jeden z najpiękniejszych zabytków Starych Powązek -neogotycką kaplicę rodziny Naimskich. Bardzo efektowny, rozbudowany pod względem architektonicznym i rzeźbiarskim grobowiec został wzniesiony w 1872 r. według projektu Leonarda Marconiego. Zbudowany na planie krzyża greckiego z wysokim baldachimem, inkrustowany jest różnobarwnymi marmurami i nawiązuje formą do gotyku włoskiego. Kaplica znajduje się w kwaterze 181.

Inny popularny nurt w architekturze polskiej i europejskiej 2 poł. XIX w. reprezentuje kaplica rodziny Józefa Prasłowskiego, wzniesiona z piaskowca szydłowieckiego w 1878 r.

Elewacje eklektycznej budowli pokrywa bardzo bogata dekoracja łącząca kilka stylów w spójną architektonicznie całość. Surowe wnętrze kaplicy zdobi jedynie klasycystyczny ołtarz wykonany z białego marmuru karraryjskiego z czarnym krzyżem z marmuru dębnickiego.

Kaplica znajduje się w najstarszej części cmentarza, jest to ostatni obiekt w zespole kaplic w Alei Katakumbowej.

Mapa Starych Powązek

W 2019 r. miasto zakończyło inwentaryzację wszystkich obiektów na cmentarzu. Dzięki ogromnej pracy na obszarze 44 hektarów możliwe jest dziś odnalezienie poszukiwanego nagrobka oraz ustalenie miejsca jego położenia na mapie zabytkowej nekropolii.

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

Anna Ficner i Fabio Ruga mistrzami Europy w bieganiu po schodach!

X Bieg Na Szczyt Rondo 1 za nami. Kilkuset amatorów biegania po schodach pokonało 38 pięter prowadzących do mety z widokiem...

Żabka stawia na diety pudełkowe!

Grupa Żabka nieustannie poszukuje nowych partnerstw i rozwiązań, mających na celu oferowanie wysokiej jakości produktów i usług. Do jej portfolio dołączyła...

Jesienią Galeria Mokotów zmieni nazwę!

Unibail-Rodamco-Westfield (URW) ogłosił rebranding trzech flagowych centrów handlowych w Europie. Jesienią właściciel galerii handlowych wprowadzi markę Westfield. Poza Galerią Mokotów...

Meble Warszawa. Salony z meblami od polskiego producenta!

Rynek mebli jest olbrzymi i obejmuje wyposażenie od producentów z całego świata. Jeśli zależy Ci na meblach od polskiego...

Rusza budowa linii tramwajowej na ul. J. Gagarina

W poniedziałek, 23 maja, rozpoczną się pierwsze roboty budowlane na ul. J. Gagarina, związane z nową trasą tramwajową oraz...

Dobra 55 już otwarta

28 tys. m² powierzchni, 92 sale dydaktyczne, nowoczesne laboratoria, sala multimedialna, która pomieści 150 osób, strefy relaksu z mobilnymi siedzeniami, ogród...

Polecane

Skąd się wziął Pałac Kultury i Nauki?

Pałac Kultury i Nauki jaki jest, każdy widzi. Jedni nazywają go radzieckim stemplem, wypalonym siłą na polskiej ziemi symbolem dominacji wrogiego...

Trzecia edycja największego targu roślin doniczkowych w Warszawie! 23-24 kwietnia 2022

W najbliższy weekend w Koneserze odbędzie się kolejna edycja największego targu roślin doniczkowych w Polsce. Po raz trzeci wydarzenie zawita do...

“WARSZAWSKIE NOCE I DNIE” WYSTAWA BY HASHTAGALEK

Od 9 kwietnia w woonerfie Haberbuscha i Schielego na terenie Browarów Warszawskich możecie podziwiać wystawę "WARSZAWSKIE NOCE I DNIE" autorstwa Aleksandra...

X edycja Biegu Na Szczyt Rondo 1 w randze Mistrzostw Europy!

Już 21 maja do warszawskiego biurowca Rondo 1 ponownie zawitają najlepsi biegacze po schodach z Polski i Europy. Bieg Na...

Miasto Moje – osiedle zaprojektowane z myślą o rodzinach

Białołęka należy obecnie do najprężniej rozwijających się dzielnic stolicy. Powstaje tu wiele inwestycji mieszkaniowych, a w tym Miasto ...

„Whielkie malarstwo” w Centrum Praskim Koneser. Największa wystawa The Krasnals już dostępna

120 obrazów najbardziej tajemniczych artystów w Polsce – The Krasnals – można do 3 kwietnia oglądać w Centrum Praskim Koneser. Wśród...