5 lipca 2025 roku o godzinie 11:31 CEST kapsuła SpaceX Dragon o nazwie „Grace”, z załogą misji Ax-4 na pokładzie, bezpiecznie wodowała na Oceanie Spokojnym, u wybrzeży Kalifornii. Tym samym zakończyła się wyjątkowa, międzynarodowa misja kosmiczna z udziałem Polaka – dr. Sławosza Uznańskiego-Wiśniewskiego, który przez blisko trzy tygodnie realizował na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS) pierwszą w historii kompleksową polską misję naukowo-technologiczną – IGNIS.
Powrót kapsuły na Ziemię był całkowicie zautomatyzowany. Rozpoczął się 14 lipca około godziny 10:30 CEST, kiedy zamknięto właz łączący kapsułę Dragon z ISS, co oznaczało fizyczne i hermetyczne oddzielenie statku od stacji. Kilka godzin później, tuż po godzinie 13:00, kapsuła stopniowo oddaliła się od ISS, przechodząc na samodzielną trajektorię orbitalną. W dalszej fazie lotu odłączono jej tylną część zawierającą panele słoneczne oraz systemy termiczne. Następnie przeprowadzono manewr deorbitacyjny, który obniżył orbitę kapsuły i umożliwił jej wejście w atmosferę ziemską. Kapsuła była w tym czasie obrócona osłoną termiczną w stronę Ziemi, by chronić załogę przed temperaturami sięgającymi 1600°C. Na wysokości 5,7 km nad powierzchnią oceanu rozłożyły się dwa spadochrony stabilizujące, a 2 km nad wodą – cztery główne, które spowolniły opadanie kapsuły do prędkości bezpiecznej dla wodowania. Po kontakcie z powierzchnią oceanu kapsuła została przechwycona przez specjalistyczną jednostkę ratowniczą.
Misja Ax-4 trwała łącznie 22 dni, z czego 19 na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej. Przez 17 pełnych dni dr Sławosz Uznański-Wiśniewski prowadził misję IGNIS – projekt, który miał na celu przetestowanie polskich technologii i rozwiązań badawczych w warunkach mikrograwitacji. Polak przeprowadził 13 eksperymentów naukowych z zakresu neurofizjologii, biotechnologii, inżynierii materiałowej, fizjologii człowieka oraz sztucznej inteligencji.
W ramach eksperymentów badano m.in. działanie interfejsów mózg–komputer i funkcjonowanie układu nerwowego w stanie nieważkości, zachowanie mikroorganizmów takich jak mikroglony wulkaniczne i drożdże w ekstremalnych warunkach, stabilność nanomateriałów i polimerów w środowisku orbitalnym, a także wpływ mikrograwitacji na układ odpornościowy i trawienny człowieka. Testowano również algorytmy sztucznej inteligencji w kontekście autonomicznych systemów pokładowych.
Około 20% czasu polskiego astronauty poświęcono na realizację programu edukacyjnego. Dr Uznański-Wiśniewski aż czterokrotnie łączył się na żywo z uczniami z Łodzi, Wrocławia, Rzeszowa i Warszawy. Podczas tych „Lekcji z orbity” przeprowadzał eksperymenty zaproponowane przez dzieci i młodzież oraz odpowiadał na ich pytania. Wydarzenia te były transmitowane do tysięcy szkół w całej Polsce i spotkały się z ogromnym zainteresowaniem. Jesienią 2025 roku planowany jest cykl spotkań edukacyjnych z młodzieżą w całym kraju.
Zgodnie z podsumowaniem misji, dr Sławosz Uznański-Wiśniewski zrealizował 100% założeń projektu IGNIS, poświęcając 105 godzin na działania naukowe, edukacyjne, komunikacyjne oraz medyczne. Czas ten rozłożył się następująco: 62,4% stanowiła realizacja programu naukowego, 18,8% aktywności edukacyjne, 17,6% działania promocyjne, a 1,2% czynności medyczne.
Zakończenie misji Ax-4 i programu IGNIS to historyczny moment dla polskiej nauki i technologii kosmicznej. Projekt nie tylko pozwolił na testowanie nowatorskich rozwiązań w warunkach orbitalnych, ale także posłużył jako inspiracja dla młodych Polaków, zachęcając ich do pogłębiania wiedzy z zakresu nauk ścisłych, inżynierii oraz eksploracji kosmosu. Jednocześnie misja ta otworzyła drogę do dalszego rozwoju rodzimych technologii i wzmacniania pozycji Polski w sektorze kosmicznym.
Źródło POLSA, fot. NASA
