Warszawa znów przenosi się do XIX wieku. Na parkingu obok pomnika Mikołaja Kopernika przy Krakowskim Przedmieściu trwa budowa scenografii do nowej filmowej adaptacji „Lalki” Bolesława Prusa. W tym miejscu do 1913 roku stał Pałac Karasia – barokowo-klasycystyczny gmach wzniesiony w XVIII wieku, który przez lata pełnił różne funkcje: od eleganckiej rezydencji po czynszową kamienicę i redakcję „Gazety Warszawskiej”. Teraz, choć tylko na potrzeby kina, fragment tej zabudowy powraca.
Budowę rekonstrukcji zleciło studio Gigant Films, które realizuje nową ekranizację powieści w reżyserii Macieja Kowalskiego, znanego z filmu „Niebezpieczni dżentelmeni”. W głównych rolach zobaczymy Marcina Dorocińskiego jako Stanisława Wokulskiego, Kamilę Urzędowską jako Izabelę Łęcką i Marka Kondrata w roli Ignacego Rzeckiego. Na ekranie pojawią się także Andrzej Seweryn, Agata Kulesza, Karolina Gruszka i Cezary Żak. Scenografia przy pomniku Kopernika ma odtworzyć klimat XIX-wiecznej Warszawy i realia, w których Prus osadził akcję swojej powieści.
To jednak nie jedyna adaptacja „Lalki”, która powstaje. Równolegle swoją wersję realizuje Netflix wspólnie z Akson Studio. Serial w reżyserii Pawła Maślony, laureata Złotego Lwa za „Kosa”, liczyć ma sześć odcinków. Scenariusz napisali Paweł Maślona, Paweł Demirski i Jagoda Dutkiewicz. W głównych rolach wystąpią Sandra Drzymalska i Tomasz Schuchardt. Latem na Krakowskim Przedmieściu filmowano już sceny z powozami konnymi, klepiskiem i dwujęzycznymi szyldami, które przeniosły ulice Warszawy do czasów Wokulskiego i Łęckiej.
Pałac Karasia, którego fragment teraz odtwarza filmowa scenografia, powstał w latach 1769–1772 według projektu Jakuba Fontany dla Kazimierza Karasia, marszałka prywatnego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W XIX wieku budynek zmieniał właścicieli i funkcje – od apartamentów dla arystokracji, przez pracownię rzeźbiarza Ludwika Kauffmanna czy redakcję „Gazety Warszawskiej”, aż po słynną, lecz szemraną knajpę „Pod Karasiem”. W 1810 roku urodził się tu Konstanty Julian Ordon, bohater wiersza Mickiewicza „Reduta Ordona”. W 1913 roku pałac został rozebrany przez firmę „Trylski & Kowalski”, która planowała postawić w tym miejscu gmach dochodowy. Wybuch I wojny światowej przerwał inwestycję, a pusta działka pozostała po dziś dzień.
Wśród wielu prób przywrócenia Pałacu Karasia najwcześniejszy projekt przygotowała Pracownia PBA – Projekt. Opracowano go dla Polskiej Akademii Nauk, która jeszcze na początku XXI wieku zgłaszała chęć odbudowy gmachu i ulokowania w nim części swojej siedziby. Wizualizacje zakładały odtworzenie dawnej wschodniej pierzei Krakowskiego Przedmieścia i powrót do historycznego układu placu wokół pomnika Kopernika. Choć pomysł spotkał się z zainteresowaniem, nie został zrealizowany z powodu problemów własnościowych.
Kwestia odbudowy Pałacu Karasia wraca regularnie od kilkudziesięciu lat. Jeszcze w czasie prezydentury Lecha Kaczyńskiego chęć odtworzenia gmachu wyrażała Polska Akademia Nauk. W 2010 roku firma RKW Rhode Kellermann Wawrowsky, współpracująca z Maciejem Marcinkowskim, opracowała projekt architektoniczny i zdobyła decyzję o warunkach zabudowy zaakceptowaną przez konserwatora. Jednak żaden z planów nie doczekał się realizacji. Działka wciąż należy do miasta.
„Lalka” ukazała się w latach 1887–1889 w odcinkach w „Kurierze Codziennym”, a w 1890 roku wyszła jako książka. Uważana jest za jedno z najwybitniejszych dzieł polskiego realizmu i najważniejszą powieść o Warszawie XIX wieku. Wcześniej ekranizowali ją Wojciech Jerzy Has w 1968 roku, obsadzając Beatę Tyszkiewicz i Mariusza Dmochowskiego, oraz Ryszard Ber w 1977 roku, kiedy to w telewizyjnym serialu wystąpili Małgorzata Braunek i Jerzy Kamas. Teraz, niemal pół wieku później, „Lalka” wraca na ekrany w dwóch różnych interpretacjach – jednej kinowej, drugiej serialowej.
Budowa scenografii przy Krakowskim Przedmieściu pokazuje, że choć Pałac Karasia nie doczekał się jeszcze odbudowy, to dzięki sztuce i filmowi warszawiacy mogą choć na chwilę zobaczyć, jak wyglądało to miejsce w czasach Bolesława Prusa.
