Warszawa ogłosiła program obchodów 50. rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników oraz wydarzeń Czerwca ’76. Inauguracji rocznicowego programu towarzyszyło uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej Halinę Mikołajską – wybitną aktorkę i działaczkę opozycji, związaną z KOR. Przez cały rok miasto, wraz z instytucjami kultury i Dzielnicą Ursus, będzie przypominać o narodzinach zorganizowanej opozycji demokratycznej poprzez koncerty, wystawy czy wydarzenia plenerowe.
Warszawa obchodzi 50. rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników oraz wydarzeń Czerwca ’76, realizując całoroczny program kulturalny, edukacyjny i upamiętniający przygotowany m.in. przez Dom Spotkań z Historią, Teatr Dramatyczny i Dzielnicę Ursus, objęty honorowym patronatem Prezydenta m.st. Warszawy Rafała Trzaskowskiego. Inauguracji obchodów towarzyszyło odsłonięcie tablicy upamiętniającej Halinę Mikołajską – wybitną aktorkę i działaczkę opozycji związaną z KOR. W programie znalazły się koncerty, wystawy plenerowe, cykle multimedialne, spacery historyczne oraz wydarzenia rocznicowe w Ursusie, które przypominają o solidarności robotników i inteligencji oraz znaczeniu Czerwca ’76 dla narodzin opozycji demokratycznej.
– Warszawa jest dziś miastem nowoczesnym, dynamicznym i skierowanym ku przyszłości, ale jako samorząd nieustannie chcemy opowiadać także o jej historii – tej lokalnej i najnowszej, która realnie wpływała na bieg wydarzeń w Polsce i kształtowała naszą tożsamość. Dlatego rozpoczynamy obchody rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników i wydarzeń 1976 roku, przypominając nie tylko same fakty, ale przede wszystkim ludzi i ich doświadczenia, w tym postacie takie jak Halina Mikołajska, które łączyły działalność artystyczną z odwagą obywatelską. Tegoroczne działania mają przez cały rok przybliżać tę historię kolejnym pokoleniom, w oparciu o świadectwa uczestników wydarzeń i rzetelną edukację historyczną – powiedziała Aldona Machnowska-Góra, zastępczyni prezydenta m.st. Warszawy.
W programie obchodów znalazły się koncerty, wystawy plenerowe, cykle multimedialne, spacery historyczne oraz wydarzenia rocznicowe w Ursusie, które mają przypominać o solidarności robotników i inteligencji oraz znaczeniu Czerwca ’76 dla narodzin opozycji demokratycznej.
– Rada m.st. Warszawy przyjęła stanowisko, aby rok 2026 był Rokiem KOR, ponieważ ta historia – ważna zarówno dla Polski, jak i dla Warszawy, zwłaszcza Ursusa – wymaga ciągłego przypominania i rzetelnej rozmowy, bez mitologizowania realiów PRL. Protesty z 1976 roku rodziły się z dramatycznych warunków życia, a ich uczestnicy wykazali ogromną odwagę, ryzykując represje, aresztowania i zniszczone kariery. Powstanie KOR było przełomem, który połączył robotników i inteligencję we wspólnym działaniu opartym na solidarności międzyludzkiej, dlatego po 50 latach szczególnie ważne jest przywoływanie pamięci o tych doświadczeniach i o ludziach, którzy je współtworzyli – powiedziała Ewa Malinowska-Grupińska, przewodnicząca Rady m.st. Warszawy.
Odwiedź Dom Spotkań z Historią
Obchody 50. rocznicy protestów robotniczych czerwca 1976 roku oraz powstania Komitetu Obrony Robotników będą realizowane przez Dom Spotkań z Historią od lutego do grudnia 2026 roku. Punktem inaugurującym będzie koncert poetycki „Siła w jedności” zaplanowany na dzisiaj w Teatrze Dramatycznym, łączący muzykę, interpretacje aktorskie i materiały archiwalne przywołujące historię KOR oraz doświadczenia opozycjonistów i ich rodzin. Wydarzenie symbolicznie otworzy cykl działań przypominających o znaczeniu solidarności społecznej wobec represji po protestach w Radomiu, Ursusie i Płocku.
– Jako instytucja naukowa i popularyzatorska chcemy opowiadać o historii w sposób atrakcyjny dla różnych grup odbiorców, skłaniający do refleksji i pokazujący, że wydarzenia sprzed 50 lat, takie jak powstanie ruchu jednoczącego inteligencję i robotników, pozostają ważną lekcją także dziś – powiedziała Katarzyna Puchalska, dyrektorka Domu Spotkań z Historią.
Istotnym elementem programu będą także wystawy plenerowe prezentowane w przestrzeni miasta. W czerwcu przy Krakowskim Przedmieściu pokazana zostanie ekspozycja „Niepokorne 1976–1989”, poświęcona roli kobiet w opozycji demokratycznej – od czasów KOR, przez działalność podziemia i niezależnej prasy, po okres stanu wojennego. A we wrześniu, w 50. rocznicę ogłoszenia „Apelu do społeczeństwa i władz PRL”, otwarta zostanie wystawa „KOR. Siła w jedności”.
Program rocznicowy obejmie także cykle multimedialne publikowane od marca do grudnia 2026 roku w mediach społecznościowych i na platformach DSH. Seria „Dudek o KOR-ze” przybliży genezę i działalność Komitetu Obrony Robotników w ujęciu historycznym, natomiast cykl „Archiwum Historii Mówionej o KOR-ze” zaprezentuje wspomnienia członków i współpracowników KOR.
Uzupełnieniem obchodów będą spacery historyczne po Warszawie, spotkania z byłymi opozycjonistami i projekcje filmowe.
Więcej informacji znajduje się na stronie: dsh.waw.pl.
Tablica w Teatrze Dramatycznym
W ramach obchodów 50. rocznicy protestów robotniczych czerwca 1976 roku oraz powstania KOR Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka we współpracy z Urzędem Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy przygotował uroczyste odsłonięcie tablicy pamiątkowej Haliny Mikołajskiej, której autorem jest rzeźbiarz Marek Moderau.
– Chociaż Halina Mikołajska była związana z Teatrem Dramatycznym przez zaledwie dwa sezony, pozostawiła tu trwały ślad jako wybitna aktorka, reżyserka i artystka świadoma społecznej odpowiedzialności, przypominająca, że działalność twórcza wiąże się także z zaangażowaniem obywatelskim – mówił Wojciech Faruga, dyrektor Teatru Dramatycznego.
Mikołajska była nie tylko wybitną aktorką i reżyserką, lecz także zaangażowaną działaczką opozycyjną, sygnatariuszką Memoriału 59 oraz członkinią KOR i KSS KOR. Represjonowana przez władze PRL i internowana w stanie wojennym, pozostała symbolem odwagi obywatelskiej oraz odpowiedzialności artysty za sprawy społeczne.
Program rocznicowy w Ursusie
– Radom i Płock są często wymieniane jako główne miejsca protestów, ponieważ działały tam wielkie zakłady pracy, jednak bunt z czerwca 1976 roku objął blisko 120 miejscowości w całej Polsce i miał znacznie szerszy zasięg. Przyniósł on dwa przełomowe skutki: władza po raz pierwszy w PRL wycofała się z podwyżek pod presją robotniczego sprzeciwu, a jednocześnie narodziła się zorganizowana opozycja poprzez powstanie Komitetu Obrony Robotników, który zjednoczył różne środowiska społeczne. Był to bunt ludzi walczących o godne życie i podstawowe bezpieczeństwo, a tegoroczne obchody, w tym wydarzenia w Ursusie, mają przypominać o realiach tamtych czasów i upowszechniać wiedzę o doświadczeniach uczestników Czerwca ’76, zwłaszcza wśród młodego pokolenia – mówił Bogdan Olesiński, burmistrz dzielnicy Ursus.
Urząd Dzielnicy Ursus m.st. Warszawy przygotował program, który będzie realizowany od kwietnia do września 2026 roku. Inicjatywy te mają na celu przybliżenie mieszkańcom historii strajków robotniczych z 25 czerwca 1976 roku oraz znaczenia Zakładów Mechanicznych „Ursus” jako miejsca oporu społecznego.
Wiosenną część obchodów otworzy Tydzień Historii Lokalnej w Ursusie (20–24 kwietnia), realizowany przez Ośrodek Kultury „Arsus” i Bibliotekę Publiczną, skierowany do przedszkoli i szkół podstawowych. W jego ramach zaplanowano warsztaty, spotkania i zajęcia edukacyjne przybliżające najmłodszym historię dzielnicy, a także wydarzenia towarzyszące, takie jak spotkania Dyskusyjnego Klubu Muzycznego poświęcone muzyce sprzeciwu, przedstawienie teatralne dla dzieci, konkurs plastyczny oraz taneczny maraton. W maju program uzupełnią działania biblioteczne, w tym gra terenowa „Drugi obieg” inspirowana niezależnym ruchem wydawniczym, Noc Muzeów z Izbą Tożsamości Ursusa oraz spacery i warsztaty poświęcone historii Zakładów Mechanicznych Ursus, przygotowane we współpracy z nauczycielami.
Kulminacja obchodów nastąpi w czerwcu, w bezpośrednim nawiązaniu do rocznicy strajków. Wśród najważniejszych wydarzeń znajdą się Rajd Rowerowy po Ursusie upamiętniający protesty, plenerowy spektakl „Bunt na torach”, a także zlot zabytkowych traktorów połączony z koncertem zespołu Guzowianki i wydarzeniami rodzinnymi. Ważnym momentem będzie odsłonięcie muralu na budynku przy ul. Mariana Keniga 1.
