REDAKCJA

REKLAMA

POLITYKA PRYWATNOŚCI

W sercu Warszawy wyburzono kwartał miasta

Strona główna Informacje W sercu Warszawy wyburzono kwartał miasta

Najstarsza i największa w Polsce wytwórnia płytowa Syrena-Record działająca przy Chmielnej 66, siedziba Polskiego Radia przy Zielnej 25 czy pierwsza w Warszawie powojenna kawiarnia, słynna Café Fogg przy Marszałkowskiej 119 – to tylko niektóre miejsca przypomniane w nowej książce Magdaleny Stopy „Przed wojną i pałacem”. Autorka opisuje historię tej części Śródmieścia Warszawy, którą obecnie zajmuje Pałac Kultury i Nauki oraz plac Defilad.

Dom Spotkań z Historią zaprasza na premierę książki „Przed wojną i pałacem” Magdaleny Stopy do Baru Studio w PKiN: 30 lipca (czwartek) 2015, godz. 19.00. Spotkanie z autorką poprowadzi Jerzy Kisielewski. Premierze towarzyszy cykl spacerów z autorką organizowanych w sierpniu i wrześniu (1.08, 23.08 i 27.09) przez DSH, Bar Studio i Plac Defilad.

150212 (2)

Proces zmian śródmiejskiego kwartału miasta trwał od pierwszych zniszczeń w 1939 aż do 1955, kiedy ukończono Pałac Kultury i Nauki wraz z placem Defilad. W związku z propagandową budową zlikwidowano znaczne fragmenty ulic: Chmielnej, Złotej, Siennej, Śliskiej, Pańskiej, Zielnej oraz nieparzystej strony Marszałkowskiej, a także całą ulicę Wielką. W ten sposób zniszczony został historyczny układ urbanistyczny centrum miasta. Nie było już śladu po 180 kamienicach i dworcach, które istniały tu w przeszłości. Działanie było na tyle skuteczne, że choć od czasu powstania PKiN minęło zaledwie 60 lat, to o istniejącej tu dawniej zabudowie prawie całkowicie zapomniano. Historia tego miejsca pozostaje szerzej nieznana. Książka „Przed wojną i pałacem” jest pierwszą pracą przypominającą historię i architekturę tej części Warszawy.

z11331778Q,Tak-przed-wojna-wygladal-pl--Defilad--Glowna-ulica

Magdalena Stopa: W styczniu 1945 zabudowa terenu obecnego placu Defilad była w 60% zrujnowana. Przeważnie jednak spalona, nie zburzona. Dzieła zniszczenia dopełnili przedstawiciele kolejnego totalitaryzmu. W 1946 roku rozpoczęły się masowe wyburzenia. Umożliwił je tzw. dekret Bieruta, wydany w październiku 1945 roku, odbierający wszystkie warszawskie grunty właścicielom. Rozbiórki uzasadniano względami technicznymi, przekonując, że spalone domy zagrażają bezpieczeństwu i nie da się ich odbudować. Dostępne dziś archiwalia Biura Odbudowy Stolicy dowodzą jasno, że w wielu przypadkach nie była to konieczność, lecz cel ideologiczny. Piętnując „ohydę” ozdobnej eklektycznej i secesyjnej architektury, władze dążyły do likwidacji materialnego dziedzictwa XIX-wiecznej Warszawy i zmiany tożsamości miasta. Likwidowano „burżuazyjną” i „obcą klasowo” wielkomiejską zabudowę Warszawy. Pałac Kultury i Nauki oraz jego najbliższe otoczenie zajęły ponad 50 ha pomiędzy Alejami Jerozolimskimi oraz ulicami: Marszałkowską, Świętokrzyską i Emilii Plater. Budowa 187-metrowego giganta miała nie tylko zwizualizować sowiecką dominację, ale też trwale zmienić centrum stolicy.

 

19290

Aby przypomnieć nieznane dzieje śródmiejskiego kwartału, Magdalena Stopa poszukiwała dawnych mieszkańców tego miejsca lub ich dzieci i wnuków. Na jej apel odpowiedziało szesnaście osób, wśród nich m.in. aktor Jan Kobuszewski czy słynny amerykański sowietolog Richard Pipes. Wszyscy zostali sportretowani przez fotografa Jana Brykczyńskiego, w miejscach swego dawnego zamieszkania, czyli obecnie na placu Defilad lub we wnętrzach PKiN. Książkę ilustrują też nieznane szerzej fotografie z archiwów publicznych oraz zdjęcia ze zbiorów rodzinnych dawnych mieszkańców.

530f7020-5ef7-4426-bb50-0c45151ae657Niemieckie zdjęcie lotnicze – X 1944

Wyd. Dom Spotkań z Historią, Warszawa 2015
Zdjęcia współczesne: Jan Brykczyński
Zdjęcia historyczne: Archiwum Państwowe w Warszawie, Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy, Biblioteka Politechniki Warszawskiej, Biblioteka Narodowa, Filmoteka Narodowej, Gmina Wyznaniowa Żydowska w Warszawie, Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa, Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Narodowe Archiwum Cyfrowe, Żydowski Instytut Historyczny, kolekcje prywatne: Ludwika Dobrzyńskiego, Tomasza Lerskiego, Roberta Marcinkowskiego, Sławomira Rybałtowskiego, Pawła Stali, Zygmunta Walkowskiego, Anny Zajączkowskiej i Joanny Zawadzkiej oraz zbiory rodzinne bohaterów książki.
Projekt graficzny: Andrzej Budek/ Kot Bury
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Patronat medialny: Polskie Radio Trójka, dzieje.pl, Warszawski Magazyn Ilustrowany „Stolica”, nowawarszawa.pl

 

Polecamy Wam spacery z Magdaleną Stopą

  • Tu była ulica Wielka... 1 sierpnia (sob.) godz. 12.00, zbiórka: Bar Studio;
  • Tu była ulica Chmielna…  23 sierpnia (niedz.), godz. 11.00, zbiórka: Bar Studio;
  • Tu była ulica Śliska… 27 września (niedz.), godz. 12.00, zbiórka: Bar Studio.

 

Wiadomości

Rekordowy bieg na Varso Tower

Trzecia edycja zawodów Wbiegnij na Varso Tower przyniosła rekordy trasy zarówno u mężczyzn, jak i kobiet. Na 53. piętro biurowca najszybciej wbiegł...

Unidevelopment SA kończy sprzedaż Pauzy na Ochocie

Unidevelopment SA zakończyła sprzedaż w warszawskiej inwestycji apartamentowej Pauza Ochota – najbardziej prestiżowym ze swoich dotychczasowych projektów mieszkaniowych. W kameralnym budynku...

UW z ośrodkiem w Kościelisku. Ośrodek „Wrzos” otwarty

Od 25 maja pracownicy, doktoranci oraz emeryci i renciści UW mogą skorzystać z wypoczynku w zmodernizowanym Domu Pracy Twórczej i Wypoczynku...

Plexi w Warszawie – najlepsze rozwiązania dla Twoich potrzeb

Jeśli szukasz wysokiej jakości produktów z plexi na wymiar w Warszawie, trafiłeś we właściwe miejsce. W tym artykule znajdziesz wszystko, co musisz...

Pożegnanie z „tymczasowym” deptakiem na ulicy Zgoda

ZDM wzorem poprzednich lat wprowadza na ul. Zgoda w okresie wiosenno-letnim czasową organizację ruchu. Ma to związek z ustawieniem ogródków gastronomicznych....

Plac Unii przyciąga nowych najemców!

Do grona najemców Placu Unii dołączyła firma AGRO Ubezpieczenia – Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych. Z kolei spółka Tradedoubler – lider oferujący rozwiązania...

Polecane

XV WARSZAWSKIE TARGI MIESZKANIOWE DOM 2024

Już za 2 tygodnie (8-9.06.2024 ) w Pałacu Kultury i Nauki odbędą się Warszawskie Targi Mieszkaniowe DOM 2024. To już piętnasta edycja...

OGROMNA PUSZKA W CENTRUM MIASTA

W dniach 21-26 maja w samym sercu Warszawy pod Pałacem Kultury i Nauki od strony ul. Emilii Plater można skorzystać z wyjątkowej,...

Zbliżają się Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie!

Targi Książki w Warszawie odbędą się w dniach od 23 do 26 maja br. w Pałacu Kultury i Nauki i na placu...

II edycja Festiwalu Fotoforma już w czerwcu!!

Nadchodzi II edycja Festiwalu Fotoforma! Już 13 i 14 czerwca 2024 r. to wyjątkowe wydarzenie ponownie zagości na PGE Stadionie Narodowym w...

Popularna marka wkracza do Centrum Praskiego Koneser. Green Caffè Nero wzbogaca ofertę gastronomiczną kompleksu

25 kwietnia 2024 roku w Centrum Praskim Koneser – największym, zrewitalizowanym kompleksie mixed-use w Warszawie – otworzy się popularna i ceniona przez...

Kultowa seria „Retro Warszawa” powraca do księgarń.

Już w maju ponownie pojawi się jedna z Waszych ulubionych serii WARSZAWA FOTO RETRO, która fotografiami opowiada o codzienności stolicy kolejnych...