28 sierpnia Hubert Czerepok zakończył pracę nad swoją najnowszą instalacją, którą tworzył od wiosny tego roku. Na warszawskiej Woli stanął stalowy płot złożony z haseł mowy nienawiści zaobserwowanych na murach polskich miast. Czy skłoni nas do refleksji nad nietolerancją i słowną agresją wobec „innych”, pojawiającą się w przestrzeni miejskiej? Czy można z nią walczyć za pomocą działań artystycznych?
Instalacja Czerepoka jest ósmym projektem zrealizowanym w ramach programu rezydencji artystycznych w Muzeum POLIN i pierwszą pracą tak mocno zaznaczającą się w przestrzeni publicznej Warszawy.
Hubert Czerepok w swojej pracy zmierzył się z problemem mowy nienawiści, która, w formie napisów na murach, stała się stałym elementem krajobrazu. Natłok wykluczających, obraźliwych haseł atakujących „innych” – kibiców przeciwnej drużyny, przedstawicieli mniejszości etnicznych czy seksualnych – jest tak powszechny, że niemal przestaliśmy je dostrzegać. I właśnie do tego niebezpiecznego spowszednienia agresji bijącej z murów odniósł się artysta, kumulując w swojej instalacji dziesiątki autentycznych haseł i obelżywych symboli. – „Płot nienawiści” dzięki swej materialności, ciężarowi i widoczności pokazuje, że nie należy zjawiska [mowy nienawiści] lekceważyć. Że ma ono swoją ponurą moc, która nie tylko szpeci ulice, ale przede wszystkim zatruwa wyobraźnię” – komentuje dr hab. Waldemar Kuligowski z Zakładu Studiów nad Kulturą Współczesną UAM.
Istotną rolę w dziele Huberta Czerepoka odgrywa tworzywo, z którego została wykonana instalacja.
– Przełożenie mowy nienawiści na jeden z trudniejszych do obróbki materiałów, jakim jest stal kuta, jest przepracowaniem jej w sposób dosłowny, fizyczny – zaznacza artysta. – Tak przekuty napis jest trwalszy, bardziej niewygodny, trudniejszy do ukrycia i zignorowania. Dlatego ważnym aspektem jest materialność tej pracy . Instalacja stoi w przestrzeni publicznej, sąsiadując ze sprayowymi napisami na murze. Staje się przez to trudniejsza, gryząca i niezręczna- dodaje Czerepok.
Pierwsze reakcje oglądających wskazują na to, że miał rację. Obok „Płotu nienawiści” trudno przejść obojętnie – wiele osób komentuje instalację , nierzadko oburzając się na prezentację obelżywych haseł w centrum miasta. Zapominają przy tym, że wystarczy przejść się po ulicach, by odnaleźć je na ścianach domów i murach. Stalowa instalacja Huberta Czerepoka, zrealizowana przez kuźnię Jędrzejewskich, przez kilka miesięcy będzie gościć na Skwerze gen. Jana „Jura” Gorzechowskiego, między ulicami Dzielną, Smoczą i aleją Jana Pawła II. Miejsce to zostało wybrane ze względu na swoje znaczenie symboliczne. Na skwerze znajduje się zainicjowany przez Dom Spotkań z Historią Ogród Sprawiedliwych, upamiętniający tych, którzy w XX i XXI wieku sprzeciwili się totalitaryzmom, masowym zbrodniom i występowali w obronie godności człowieka. Protest przeciwko atakowaniu ludzkiej godności przez stosowanie i przyzwolenie na mowę nienawiści przyświeca również projektowi Muzeum POLIN – instalacji i szeregowi zajęć edukacyjnych prowadzonych przez muzeum.
Już w czasie pracy nad projektem muzeum zorganizowało warsztaty z Hubertem Czerepokiem na temat mowy nienawiści, na które zaproszono również mieszkańców domów sąsiadujących z przyszłą instalacją. – Muzeum prowadzi wiele działań edukacyjnych inspirujących do refleksji nad uprzedzeniami i stereotypami – mówi Zygmunt Stępiński, zastępca dyrektora Muzeum POLIN ds. programowych. – Są to m.in. warsztaty antydyskryminacyjne, których uczestnicy badają mechanizmy prowadzące do uprzedzeń i nietolerancji. Tematyce wykluczenia „innych” na tle etnicznym, religijnym, czy seksualnym poświęconych jest też wiele debat, wykładów, czy działań artystycznych.
Więcej o artyście:
Hubert Czerepok jest artystą sztuk wizualnych i wykładowcą Akademii Sztuki w Szczecinie, gdzie prowadzi Pracownię Filmu Eksperymentalnego. Absolwent poznańskiego ASP i podyplomowych studiów w Wyższej Szkole Sztuk Pięknych (Antwerpia) i Jan van Eyck Academie (Maastricht). Swoje prace prezentował na wystawach solowych m.in. w: Galerii Labirynt w Lublinie, Galerii Arsenał w Białymstoku, Art Stations Foundation w Poznaniu, La Criee Centre d’Art Contemporain w Rennes. A także w ramach wystaw zbiorowych m.in. podczas 19. Biennale w Sydney, Międzynarodowego Quadriennale Rzeźby w Rydze, a także w Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK w Krakowie i CSW Zamek Ujazdowski w Warszawie.
