SERWIS O ŻYCIU W PRZESTRZENI MIEJSKIEJ I ARCHITEKTURZE

REDAKCJA

REKLAMA

Uniwersytet Warszawski uczy jak nie obrażać innych słowem

Strona główna Informacje Uniwersytet Warszawski uczy jak nie obrażać innych słowem
„Język nie jest przezroczysty. Można niechcący kogoś obrazić lub wywołać niepotrzebne napięcie, używając słów, które uważamy za neutralne. Decydująca jest tu wrażliwość odbiorcy.” To fragment preambuły do rekomendacji dotyczących języka niedyskryminującego na Uniwersytecie Warszawskim. Poradnik został przygotowany przez uniwersyteckich językoznawców na wniosek Komisji Rektorskiej ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji.

Społeczność akademicka Uniwersytetu Warszawskiego jest różnorodna. Wiąże się z tym wiele korzyści, w tym m.in. szansa na wymianę wiedzy i doświadczeń, weryfikację stereotypów czy otwarcie wobec innych kultur oraz punktów widzenia.

 

Czasem jednak nieznajomość norm i zasad obowiązujących w grupie, z którą dana osoba nie ma na co dzień bezpośredniego kontaktu może powodować problemy lub wątpliwości natury komunikacyjnej. Jakich słów i wyrażeń używać, by uniknąć – często nieświadomej – stygmatyzacji? Które zwroty adresatywne są poprawne? Jak werbalnie identyfikować ludzi, uwzględniając ich płeć, pochodzenie, orientację seksualną, wyznanie, wiek, wygląd czy sprawność fizyczną lub umysłową?

 

Pomocy w tym zakresie udziela opracowany przez uniwersyteckich językoznawców poradnik. Nie zawiera on wykazu norm regulaminowych, lecz wskazówki, dzięki którym komunikacja między poszczególnymi członkami społeczności akademickiej może stać się łatwiejsza.

 

W publikacji znaleźć można przykłady języka niedyskryminującego, a także ogólne uwagi dotyczące m.in. sposobów zwracania się do różnych grup społeczności uniwersyteckiej. Zostały one opracowane na wniosek Komisji Rektorskiej ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji przez naukowców UW specjalizujących się w językoznawstwie polonistycznym.

 

Przykłady wskazówek językowych z poradnika:
  • Nazwy żeńskie:

Studenci i studentki (ew. Studentki i studenci), którzy zapiszą się na lektorat…

Lepiej niż: Studenci, którzy zapiszą się na lektorat… Choć nazwy męskie są zwykle generyczne, czyli obejmują osoby obu płci, poprzestanie na nazwie męskiej może być dziś odbierane tak, jakby kobiety były wykluczane z zakresu osób, o których mowa.

 

Wykład inauguracyjny wygłosiła wybitna historyk sztuki, emerytowana profesor naszej uczelni, Anna Piotrowska.

Lepiej tak niż wygłosił wybitny historyk…emerytowany profesor… Użycie konstrukcji wybitna historyczka sztuki jest też możliwe, ale formę emerytowana profesorka stosujemy tylko wtedy, gdy zainteresowana sobie tego życzy.

 

Znana polska reżyserka nie zgadza się z opinią uznanej badaczki.

Zdanie Znany polski reżyser nie zgadza się z opinią uznanego badacza sugerowałoby, że różnica zdań istnieje między mężczyznami. Na szczęście słowa reżyser ani badacz nie funkcjonują jako tytuły, a utworzenie ich żeńskich odpowiedników nie nastręcza problemów. Można powiedzieć też znana polska reżyser (uznana badacz już nie), ale lepiej zastosować formę z żeńskim przyrostkiem.

Niezależnie od ograniczeń gramatyki warto, używając form żeńskich, pokazywać, że rozumiemy problem niewidoczności kobiet w języku. Nie bójmy się tworzyć nowe lub przywracać zapomniane formacje żeńskie typu językoznawczyni, naukowczyni, promotorka, polityczka, psycholożka, reżyserka. Nie bójmy się homonimii, nie pomylimy kobiety reżyserującej film z pomieszczeniem dla reżysera.

 

  • Nazwy etniczne:

Afroamerykanie, Afroamerykanki

Słowami tymi określa się osoby pochodzące ze Stanów Zjednoczonych.

 

  • Nazwy osób ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową:

osoby homoseksualne

Lepiej niż homoseksualiści. Rzeczowniki silniej stereotypizują i stygmatyzują niż wyrażenia opisowe, poza tym słowo homoseksualiści zostanie najprawdopodobniej odebrane jako odnoszące się tylko do mężczyzn.

 

  • Nazwy osób ze względu na wyznanie:

chrześcijanie, chrześcijanki, żydzi, żydówki, Żydzi, Żydówki

Zgodnie z polską ortografią nazwy narodowości pisze się wielką literą, a nazwy grup wyznaniowych małą. Inaczej np. Polacy Żydzi niż chrześcijanie żydzi. W praktyce jednak widać tendencję do pisania Żydzi w obu znaczeniach.

 

  • Nazwy osób ze względu na wiek, wygląd i sprawność intelektualną lub fizyczną:

osoba z niepełnosprawnością, osoby z niepełnosprawnościami

Lepiej niż osoba niepełnosprawna, choć określenie takie bywa używane i stanowi część nazw różnych instytucji lub ich części. Jeżeli wiemy, czego dotyczy niepełnosprawność i jest to istotne, możemy to dookreślić.

 

Autorzy rekomendacji dotyczących języka niedyskryminującego:
  • prof. Mirosław Bańko – dyrektor Instytutu Języka Polskiego UW, członek Prezydium Komitetu Językoznawstwa PAN i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, autor licznych publikacji leksykograficznych i poradników językowych;
  • prof. Jadwiga Linde-Usiekniewicz – kierownik Zakładu Językoznawstwa Ogólnego i Wschodnioazjatyckiego na Wydziale Polonistyki UW, członek Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, autorka licznych publikacji z zakresu językoznawstwa, w tym słowników;

prof. Marek Łaziński – pracownik Instytutu Języka Polskiego UW, członek Rady Języka Polskiego PAN, językoznawca specjalizujący się m.in. w gramatyce opisowej języka polskiego, członek zespołu projektu UW „Słowa na czasie”, organizatora plebiscytu na Słowo Roku.

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

Waryński S.A. Grupa Holdingowa mecenasem nowego muralu

Warszawska Wola zyskała nowy mural. Praca autorstwa Tytusa Brzozowskiego, znanego, stołecznego muralisty powstała na przedwojennej kamienicy przy...

Warsaw UNIT „Obiektem bez barier”

Warsaw UNIT otrzymał certyfikat „Obiekt bez barier”, przyznawany przez Fundację Integracja. To potwierdzenie przystosowania budynku do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, ograniczoną mobilnością, rodziców z...

Hulajnogi Dott już dostępne w aplikacji FREE NOW w Warszawie i Trójmieście

FREE NOW, europejska platforma multimobilności, dokonała integracji hulajnóg marki Dott w swojej aplikacji dla polskich i zagranicznych użytkowniczek i...

Strażnicy miejscy z nowym wyposażeniem ratowniczym

Straż Miejska m.st. Warszawy została wyposażona w nowy sprzęt ratowniczy. Dzięki nowoczesnym defibrylatorom automatycznym oraz plecakom ratowniczym będą...

Na placu Grzybowskim powstanie kolejny wieżowiec!

W połowie grudnia belgijski deweloper Ghelamco złożył wniosek o pozwolenie na budowę 120 metrowej wysokości wieżowca w miejscu wyburzonego Teatru Żydowskiego...

Dworzec Zachodni ma dwa zadaszone perony

Podróżni na Warszawie Zachodniej korzystają z dwóch nowych peronów. Kolejny etap prac umożliwi organizację przejazdów między linią obwodową a linią radomską....

Polecane

Jak zaprojektować grafikę na witrynę sklepową?

Rozmowa z właścicielem firmy WYTNIJ-WKLEJ Łukaszem Kowalskim, jednej z najlepiej rozpoznawalnych firm na rynku Warszawskiej reklamy. Firma wytnij-wklej.pl...

Świąteczna atmosfera zawitała na Pragę. Koneser zaprasza na zimowe atrakcje

Pierwsze płatki śniegu już za nami, a święta za pasem. Zimowa aura wypełnia całą Warszawę, ale szczególnie w Centrum Praskim Koneser można poczuć...

Insta Przewodnik po Warszawie. Unikatowe miejscówki, których nie znajdziecie w standardowym informatorze turystycznym

Warszawa to nie tylko Pałac Kultury i Nauki, Łazienki Królewskie i Stare Miasto. To także kapliczki na Pradze-Północ, targ staroci na...

“Wola się zmienia” rozstrzygnięcie konkursu fotograficznego.

Rozstrzygnęliśmy organizowany wspólnie z Browarami Warszawskimi konkurs fotograficzny „Wola się zmienia”. Wola jest obecnie jedną z najszybciej rozwijających się dzielnic, co...

Konkurs fotograficzny – Wola się zmienia

Dobrze wiemy, że wielu z Was potrafi świetnie fotografować Warszawę oddając jej niepowtarzalny charakter. Razem z Browarami Warszawskimi  (@browarywarszawskie) przygotowaliśmy konkurs...

Plac Konesera w nowej aranżacji. Jesień na warszawskiej Pradze pod znakiem literatury

Stołeczny plac Konesera zmienił się w bajkowe królestwo słów i literatury. Mieszkańcom i spacerowiczom od początku października towarzyszą kolorowe lampiony w...