SERWIS O ŻYCIU W PRZESTRZENI MIEJSKIEJ I ARCHITEKTURZE

REDAKCJA

REKLAMA

Maria Janion nie żyje!

Strona główna Informacje Maria Janion nie żyje!

W niedzielę wieczorem w Warszawie prof. Maria Janion. Humanistka, krytyczka literacka i autorka ponad 20 książek miała 93 lata.

Maria Janion (ur. 24 grudnia 1926 roku w Mońkach) – historyczka literatury polskiego i europejskiego romantyzmu, krytyczka literacka, wykładowczyni.

Szkołę średnią ukończyła w Wilnie, tam też uczęszczała na tajne komplety w latach II wojny światowej. Należała wówczas do konspiracyjnego Związku Harcerstwa Polskiego przy Armii Krajowej. Po wojnie wraz z rodziną osiedliła się w Bydgoszczy. Ukończyła studia polonistyczne na Uniwersytecie Łódzkim.

Działalność naukowa Janion związana jest od 1949 roku z Instytutem Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, gdzie przeszła na emeryturę w roku 1997. Redagowała i współredagowała wiele publikacji naukowych, między innymi liczącą kilkadziesiąt tomów serię wydawniczą „Biblioteka Romantyczna”. W 1977 roku współzakładała Towarzystwo Kursów Naukowych. Jest członkiem zwyczajnym Polskiej Akademii Umiejętności i członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk. W roku 1994 otrzymała doktorat honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego.

Od roku 1957 z pasją i oddaniem zajmowała się nauczaniem akademickim. Przez wiele lat była związana Uniwersytetem Gdańskim (w 1982 roku zwolniona w ramach represji politycznych i zatrudniona ponownie w następnym roku akademickim) i od 1990 roku – z Uniwersytetem Warszawskim, studiami doktoranckimi w IBL PAN, od 1992 roku – ze Szkołą Nauk Społecznych przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN.

Tematyka jej siedemnastu książek (z których dwie napisała wspólnie z Marią Żmigrodzką) i kilkuset artykułów nie ogranicza się ani do filologii polskiej, ani ściśle do wieku XIX. Jej zainteresowania naukowe obejmują historię idei, historię wyobraźni symbolicznej, style i formy estetyczne, a również same metodologie badań literackich, przede wszystkim hermeneutykę (Humanistyka: poznanie i terapia 1974, Odnawianie znaczeń 1980). Maria Janion oświęciła wiele prac romantyzmowi europejskiemu i literaturze XX wieku. Bohaterami jej studiów byli – obok polskich romantyków – pisarze i poeci, tacy jak François-René Chateaubriand, Johann Wolfgang Goethe, Gustave Flaubert, Günter Grass oraz Maria Komornicka, Witold Gombrowicz, Miron Białoszewski czy Jerzy Kosiński.

Dzięki pracom Marii Janion, która zaczynała jako specjalistka od XIX-wiecznej poezji krajowej w okresie międzypowstaniowym i twórczości Zygmunta Krasińskiego, polskie badania nad romantyzmem rozwinęły się w kilku wyrazistych kierunkach. W Romantyzmie i historii (1978) Janion i Żmigrodzka zawarły syntezę romantycznej myśli historiozoficznej, opisując wzajemne przenikanie się biegu dziejów i przepływu idei, wyznaczających sens istnienia człowieka w historii. W książkach takich jak Czas formy otwartej (1985) i Życie pośmiertne Konrada Wallenroda (1990) czy Projekt krytyki fantazmatycznej (1991) Maria Janion zajęła się „egzystencją ludzi i duchów”, czyli – najogólniej mówiąc – domeną wyobraźni jako tym, co steruje naszym życiem duchowym. Charakterystycznym rysem tych poszukiwań jest jednak przekroczenie wymiaru zbiorowego, patriotycznego, tyrtejskiego i przejście na stronę indywidualnych znaków egzystencji jako najwyższej wartości, a zarazem przestrzeni kreacji nowożytnego „ja”. Taka perspektywa zaznacza się już w książce Gorączka romantyczna (1975).

Zderzenie projektów kultury zbiorowej i indywidualnej zostało przez Janion ponownie zinterpretowane w latach dziewięćdziesiątych. Odwołanie do Goetheańskiej zasady Bildung zaowocowało koncepcją duchowej wspólnoty jednostek, kształcących swą podmiotowość w obcowaniu z kulturą. W zbiorze esejów Czy będziesz wiedział, co przeżyłeś? (1996) Janion szuka sposobów na ocalenie integralności duchowej człowieka w sytuacji nasilenia konsumeryzmu i tego, co określa się mianem kryzysu wartości. Odyseja wychowania (1998), napisana przez Janion i Żmigrodzką, w całości poświęcona jest Goetheańskiej koncepcji człowieka. Jednak zainteresowanie kształtem wojennego imaginarium Polaków i próby przedefiniowania kanonów polskiego patriotyzmu nie zostały przez Janion zarzucone, czego dowodem jest książka Płacz generała. Eseje o wojnie (1998).

W ostatnich pracach autorka zajęła się figurami obcości w kulturze nowożytnej –Kobiety i duch inności (1996) to książka otwierająca feministyczne horyzonty badań nad literaturą i sztuką, natomiast obszerne studia Tematy żydowskie u Mickiewicza i Legion żydowski Mickiewicza (1998) poruszają zaniedbywaną do tej pory problematykę stosunku poety do Żydów i ukazują judaistyczne konteksty jego religijności.

Osobne miejsce w dorobku Marii Janion zajmuje wielotomowa seria „Transgresje” (1981–1988), wydawana z grupą studentek i studentów z Uniwersytetu Gdańskiego. Była to niepowtarzalna antologia tekstów literackich i eseistycznych światowej humanistyki, niekiedy w autorskich przekładach. Zaskakiwała zestawieniami fragmentów dzieł, cytowanych na kilkudziesięciu stronach lub w kilku zdaniach i ułożonych według tematów nowożytnej antropologii, takich jak Galernicy wrażliwości, Osoby, Maski, Odmieńcy, Dzieci. Seria pomieściła oprócz tego zapisy gdańskich wykładów Janion, dyskusje seminaryjne i prace studentów. W latach osiemdziesiątych interdyscyplinarne „Transgresje” stanowiły ważny kontrapunkt wobec ówczesnej nauki – zbiurokratyzowanej i zhierarchizowanej.

Maria Janion w grudniu skończyłaby 93 lata.
Źródło: Janion.pl

Fot główna: janion.pl

Masz newsa? Interesujesz się inwestycjami w Warszawie? Pisz do nas na adres: redakcja@nowawarszawa.pl Śledź nas na bieżąco na Facebooku.

Wiadomości

W weekend przemarsze i remonty

W sobotę, 19 września, wykonawca kanalizacji na ul. Berensona na Białołęce będzie kontynuował swoje prace związane z naprawą nawierzchni. W tym...

Cavatina sprzedała udziały w Chmielna 89.

Cavatina Holding sfinalizowała sprzedaż 65% udziałów we flagowym projekcie Chmielna 89 w Warszawie. Nowym współwłaścicielem budynku będzie fundusz zarządzany...

Będą nowe znaki drogowe

Ministerstwo Infrastruktury rozpoczęło prace legislacyjne nad nowelizacją rozporządzeń w sprawie znaków i sygnałów drogowych. Wśród propozycji jest specjalny znak...

Konkurs na nazwę domu kultury na Ursynowie

„Nazwij nowy dom kultury na Ursynowie”. Mieszkańcy mogą zgłaszać propozycje na nazwę instytucji kultury, której siedziba powstała przy ul. I. Gandhi....

Mieszkańcy przekonali drogowców do większej ilości zieleni

Trwa remont jednej z głównych arterii na Saskiej Kępie. Na wniosek mieszkańców przewidziano tam również miejsce na nową zieleń.

Tulipan House – aplikacja dla najemcy przyszłością biurowców?

Wyobraź sobie, że w poniedziałek rano wchodzisz do biurowca, w którym pracujesz. Co czujesz? Czy jest to miejsce, o którym możesz powiedzieć,...

Polecane

Tulipan House – aplikacja dla najemcy przyszłością biurowców?

Wyobraź sobie, że w poniedziałek rano wchodzisz do biurowca, w którym pracujesz. Co czujesz? Czy jest to miejsce, o którym możesz powiedzieć,...

Zakończyło się Lato Konesera – cykl wakacyjnych imprez kulturalno-rozrywkowego centrum stolicy

Lato Konesera było niezwykle popularne wśród mieszkańców Warszawy i turystów. W ramach cyklu, zorganizowanego na terenie Centrum Praskiego Koneser od początku...

Wolskie Rotundy według Danuty Karsten

Danuta Karsten stworzyła w Warszawie niezwykle spektakularną instalację w Wolskich Rotundach, na terenie byłej gazowni, zatytułowaną „Stałość w ulotności”.

Stacja metra Młynów “przejęta” przez wandali

Dziś w nocy z soboty na niedzielę doszło do zuchwałego zniszczenia pociągu, a także stacji metra Młynów na Woli.

Warszawski rynek mieszkaniowy 2019

W 2019 roku w Warszawie przekroczono mieszkaniowy Rubikon. Na rynku pierwotnym średnia cena sprzedaży metra kwadratowego, na koniec pierwszej połowy roku, przekroczyła 9 tysięcy...

Noc Wieżowców 2018

Po przerwie wracamy do Was z trzecią edycją Nocy Wieżowców. zdjęcia: Kuba Jurkowski Wejściówki na Wydarzenie są imienne i nie istnieje możliwość zmiany danych na...